Топ-100

Sławomir Cenckiewicz

Sławomir Ryszard Cenckiewicz – polski historyk czasów najnowszych, doktor habilitowany nauk humanistycznych, publicysta. Od 2016 dyrektor Wojskowego Biura Historycznego im. gen. broni Kazimierza Sosnkowskiego, w skład którego wchodzi m.in. Centralne Archiwum Wojskowe, członek Kolegium Instytutu Pamięci Narodowej.

image

1.1. Życiorys Rodzina
Wnuk Mieczysława Cenckiewicza przed II wojną światową działacza organizacji młodzieżowej Komunistycznej Partii Polski, po 1945 funkcjonariusza MBP i SB MSW. Syn Ryszarda i Janiny z domu Kubiak.
Wychowywał się w dzielnicy Gdańska – Zaspa.

1.2. Życiorys Wykształcenie
Absolwent Wydziału Historycznego Uniwersytetu Gdańskiego z 1997. Pod kierunkiem prof. Romana Wapińskiego obronił pracę magisterską pt. "Geneza opozycji lewicowo-liberalnej w PRL 1956-1968”, która otrzymała wyróżnienie Rektora Uniwersytetu Gdańskiego. Od 1987 był członkiem Federacji Młodzieży Walczącej. W 2003 doktoryzował się w Instytucie Historii Uniwersytetu Gdańskiego na podstawie pracy doktorskiej pt. "Tadeusz Katelbach 1897-1977. Biografia polityczna” promotorem był ponownie prof. Roman Wapiński. W latach 2003–2005 adiunkt w Instytucie Historii Uniwersytetu Gdańskiego.

1.3. Życiorys Praca
Od 2001 do 2006 pracownik Oddziałowego Biura Edukacji Publicznej Instytutu Pamięci Narodowej w Gdańsku stanowisko: starszy specjalista. Od lipca do listopada 2006 był zatrudniony w Biurze Udostępniania i Archiwizacji Dokumentów Instytutu Pamięci Narodowej w Warszawie stanowisko: kierownik sekcji Edycji Źródeł i Informacji Naukowej. Od lutego 2007 do września 2008 zajmował stanowisko naczelnika w Oddziałowym Biurze Edukacji Publicznej Instytutu Pamięci Narodowej w Gdańsku. Ze stanowiska odszedł po publikacji monografii SB a Lech Wałęsa. Przyczynek do biografii napisanej wspólnie z Piotrem Gontarczykiem. Przez 5 lat pozostawał bez pracy.
Dwukrotny stypendysta Polonia Aid Foundation Trust w Londynie 2000 i 2004. W 2000 otrzymał grant Fundacji Kościuszkowskiej w Nowym Jorku. Od 2005 do 2007 był stypendystą Free Speech Foundation w Chicago.
W latach 90 XX w. był redaktorem naczelnym dwumiesięcznika "Zawsze wierni” wydawanego przez tradycjonalistyczne Bractwo Świętego Piusa X. W latach 2003–2005 był sekretarzem redakcji rocznika naukowego "Niepodległość” Warszawa. Członek redakcji kwartalnika naukowego IPN "Aparat Represji w Polsce Ludowej 1944–1989” Rzeszów. Od 1999 członek Rady Porozumiewawczej Badań nad Polonią.
Decyzją z 22 lipca 2006 ministra obrony narodowej Radosław Sikorski powołał go na stanowisko przewodniczącego Komisji ds. Likwidacji Wojskowych Służb Informacyjnych, które Cenckiewicz zajmował do 30 października 2006. Miał udział w stworzeniu Raportu o niezgodnych z prawem działaniach WSI w okresie ich istnienia. Wówczas pracował jako doradca wiceministra obrony narodowej Antoniego Macierewicza – Pełnomocnika ds. organizacji Służby Kontrwywiadu Wojskowego, przy likwidacji Wojskowych Służb Informacyjnych.
Od grudnia 2006 do stycznia 2008 na mocy powołania przez Ministerstwo Skarbu był członkiem rady nadzorczej państwowego przedsiębiorstwa Operator Logistyczny Paliw Płynnych Sp. z o.o. wcześniej: Naftobaza, należącego do Nafty Polskiej – spółki skarbu państwa.
7 listopada 2011 został doktorem habilitowanym, stopień nadał mu Wydział Nauk Historycznych i Społecznych Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie, zaś za rozprawę habilitacyjną posłużyła publikacja książkowa Sławomira Cenckiewicza pt. Anna Solidarność. Życie i działalność Anny Walentynowicz na tle epoki 1929-2010, wydana w 2010 i stanowiąca biografię Anny Walentynowicz.
Jest autorem ponad 200 publikacji naukowych, popularnonaukowych i źródłowych. Publikował m.in. na łamach pism i periodyków "Arcana”, "Niepodległość” Nowy Jork-Londyn-Warszawa, "Biuletyn IPN”, "Pamięć i Sprawiedliwość” Warszawa, "Dzieje Najnowsze” Warszawa, "Orzeł Biały” Londyn, "Wprost” i "Tygodnik Solidarność”, "Rzeczpospolita”, "Christianitas” i "Gazeta Wyborcza”. Publikował w miesięczniku "Uważam Rze” i do stycznia 2013 w jego tematycznym miesięczniku "Uważam Rze Historia”. Od stycznia 2013 jest publicystą tygodnika "Do Rzeczy”. W kwietniu wydano jego artykuł w czeskim czasopiśmie "Securitas Imperii”.
17 czerwca 2013 miała miejsce premiera książki Lech Kaczyński. Biografia polityczna 1949–2005, napisanej wraz z grupą badawczą i stanowiącej pierwszą część biografii Lecha Kaczyńskiego. We wrześniu 2013 roku ukazała się jego trzecia publikacja dotycząca Lecha Wałęsy pt. Wałęsa. Człowiek z teczki. 22 września 2014 tygodnik "Do Rzeczy” opublikował artykuł Sławomira Cenckiewicza i Piotra Woyciechowskiego Tajemnica "Tamizy” – jak prof. Kieżun współpracował z bezpieką, w którym przedstawiono dokumenty świadczące o współpracy Witolda Kieżuna ze służbami specjalnymi PRL.
Jest związany z duszpasterstwem Bractwa św. Piusa X.
W 2009 rozpoczął prowadzenie zajęć z zakresu służb specjalnych PRL na podyplomowym Studium Socjologii Bezpieczeństwa Wewnętrznego na Uniwersytecie Mikołaja Kopernika w Toruniu, zaś w 2013 został profesorem uczelnianym i nauczycielem akademickim historii w Wyższej Szkole Kultury Społecznej i Medialnej w Toruniu.
4 stycznia 2016 został powołany przez ministra obrony narodowej Antoniego Macierewicza na stanowisko Pełnomocnika Ministra Obrony Narodowej ds. Reformy Archiwów Wojskowych oraz na pełniącego obowiązki dyrektora Centralnego Archiwum Wojskowego. 4 czerwca 2016 został dyrektorem Wojskowego Biura Historycznego im. Gen. K. Sosnkowskiego.W czerwcu tego samego roku został powołany przez Sejm RP w skład Kolegium Instytutu Pamięci Narodowej.
Od 7 lutego 2018 członek Rady przy Muzeum II Wojny Światowej w Gdańsku.

2. Zainteresowania naukowe
W ramach działalności naukowej zajmuje się badaniami historii służb specjalnych państwa polskiego od 1944 roku do dziś, ich wpływu na społeczeństwo, gospodarkę i na państwo polskie po 1944 roku. Zajmuje się także historią najnowszą Polaków poza Polską – polską emigracją polityczną, Polonią w USA, historią opozycji antykomunistycznej w okresie Polski ludowej. Nauczyciel akademicki Wyższej Szkoły Kultury Społecznej i Medialnej w Toruniu.

3. Wybrane publikacje
Sprawa Lecha Wałęsy, Wydawnictwo Zysk i S-ka, Poznań 2008, ISBN 978-83-7506-242-7 .
wstęp Tadeusz Katelbach, Rok złych wróżb 1943, wstęp Sławomir Cenckiewicz, red. Tomasz Boczyński, Dziekanów Leśny: Wydawnictwo LTW 2005.
redakcja Polska emigracja polityczna: informator, wstęp Sławomir Cenckiewicz, Warszawa: Oficyna Wydawnicza "Adiutor" 2004.
Sławomir Cenckiewicz, Piotr Gontarczyk: SB a Lech Wałęsa. Przyczynek do biografii. Gdańsk: Instytut Pamięci Narodowej--Komisja Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, 2008. ISBN 978-83-60464-74-8. OCLC 244300822. pol.
Oczami bezpieki: szkice i materiały z dziejów aparatu bezpieczeństwa PRL, Wydawnictwo Arcana, Kraków 2004, ISBN 83-89243-76-8 .
wydanie japońskie: Anna-no Pōrando "Rentai”. Uragiri-to shinjitsu pis. oryg. アンナのポーランド「連帯」: 裏切りと真実, Tokio: Dōjidaisha, 2012, ISBN 978-4-88683-711-0
Anna Solidarność. Życie i działalność Anny Walentynowicz na tle epoki 1929-2010, Wydawnictwo Zysk i S-ka, Poznań 2010, ISBN 978-83-7506-507-7 .
Śladami bezpieki i partii. Rozprawy – Źródła – Publicystyka, Wydawnictwo LTW, Łomianki 2009, ISBN 978-83-7565-060-0 .
redakcja Wacław Jędrzejewicz, Polonia amerykańska w polityce polskiej: historia Komitetu Narodowego Amerykanów Polskiego Pochodzenia, wstęp i oprac. Sławomir Cenckiewicz, Łomianki: Wydawnictwo LTW 2006.
Gdański Grudzień 70, Wydawnictwo IPN, Gdańsk-Warszawa 2009, ISBN 978-83-7629-054-6
Tadeusz Katelbach 1897-1977: biografia polityczna, Wydawnictwo LTW, Warszawa 2005, ISBN 83-88736-59-0 .
redakcja Tadeusz Katelbach, Spowiedź pokolenia, przejrzał, poprawił i posłowiem opatrzył Sławomir Cenckiewicz, Gdańsk: Towarzystwo Przyjaciół Wilna i Grodna "Osobita" 2001.
wydanie czeskie: Anna Solidarita: život a dílo Anny Walentynowiczové na pozadí doby 1929-2010, z pol. orig. přel. David Zelinka, Praha: Volvox Globator: Ústav pro studium totalitních režimu 2016.
współautor: Dominik Smyrgała, Tomasz Piątek i jego kłamstwa, Warszawa: Wojskowy Instytut Wydawniczy 2017
Lech Kaczyński. Biografia polityczna 1949–2005, Wydawnictwo Zysk i S-ka, Poznań 2013, ISBN 978-83-7785-229-3 pozostali autorzy: Anna Piekarska, Adam Chmielecki i Janusz Kowalski.
Prezydent. Lech Kaczyński 2005-2010, Wydawnictwo Fronda, Warszawa 2016 wspólnie z Adamem Chmieleckim.
Konfidenci, Editions Spotkania, Warszawa 2015 wspólnie z Witoldem Bagieńskim i Piotrem Woyciechowskim
Długie ramię Moskwy. Wywiad wojskowy Polski Ludowej 1943–1991, Wydawnictwo Zysk i S-ka, Poznań 2011, ISBN 978-83-7506-875-7 .
wstęp Tadeusz Katelbach, O zjednoczenie i legalizm: ostatni akt życia publicznego Kazimierza Sosnkowskiego, prolog S. Cenckiewicz, oprac. Jerzy Kirszak, Warszawa: LTW-WBH 2017.
Atomowy szpieg. Ryszard Kukliński i wojna wywiadów, Wydawnictwo Zysk i S-ka, Poznań 2014
Pułkownik Ignacy Matuszewski, Warszawa: IPN - Wojskowe Biuro Historyczne im. gen broni Kazimierza Sosnkowskiego 2017.
Wałęsa. Człowiek z teczki, Wydawnictwo Zysk i S-ka, Poznań 2013, ISBN 978-83-7785-356-6 .
Geneza Ludowego wojska Polskiego 1943-1945, Warszawa: Akademia Sztuki Wojennej 2017.

4. Filmografia
Odpowiadał za opracowanie historyczne przy produkcji filmu dokumentalnego pt. Konfrontacja 2005. Udzielał się jako konsultant przy audycjach telewizyjnych, m.in. cyklu Errata do biografii emitowanego w latach 2007–2010 w kanale TVP Historia. Ponadto udzielał wypowiedzi w filmach dokumentalnych.
2010: New Poland, wypowiedzi autorskie
2008: TW "Bolek”, wypowiedzi autorskie
2013: Niosła go Polska, wypowiedzi autorskie
2012: Transformacja, wypowiedzi autorskie
2013: W imię syna – historia zza żelaznej kurtyny
2014: Pachołki Rosji, wypowiedzi autorskie
2011: Towarzysz generał idzie na wojnę, wypowiedzi autorskie
2011: Lider, wypowiedzi autorskie
2009: Towarzysz generał, wypowiedzi autorskie

5. Wyróżnienie, nagrody i odznaczenia Odznaczenia
2007: Prezydent RP Lech Kaczyński odznaczył Sławomira Cenckiewicza Srebrnym Krzyżem Zasługi "za wzorowe, wyjątkowo sumienne wykonywanie obowiązków wynikających z pracy zawodowej”.
Nagrody i wyróżnienia
2015: Nagroda Czarneckiego za rok 2015, przyznana przez patrona nagrody Ryszarda Czarneckiego.
2006: Nagroda Prezesa IPN przyznana przez dr hab. Janusza Kurtykę "wzorowe wykonywanie powierzonych obowiązków w zakresie pracy naukowej”.
2005: Wyróżnienie w Konkursie Literackim im. Brutusa za Oczami bezpieki.
2006: Wyróżnienie "za wybitne osiągnięcia w badaniach nad Polonią w latach 2003–2006” przez Stowarzyszenie Naukowe "Polska w Świecie”
2010: Wyróżnienie przyznane przez Klub Jagielloński im. Św. Kazimierza dla historyków zajmujących się dziejami najnowszymi w ostatnim 20-leciu.
2013: Nagroda im. Jacka Maziarskiego.
2009: "Człowiek Roku 2008”, tytuł przyznany przez tygodnik "Gazeta Polska” za SB a Lech Wałęsa. Przyczynek do biografii, razem z nim wyróżnienie otrzymał współautor publikacji Piotr Gontarczyk.
2017: Nagroda Grzegorza I Wielkiego za rok 2016, przyznana przez czasopismo "Niezależna Gazeta Polska – Nowe Państwo”
2006: Nagroda im. Jerzego Łojka za Tadeusz Katelbach.
2005: Wyróżnienie w ramach Nagrody Literackiej im. Józefa Mackiewicza za Oczami bezpieki.
2009: Wyróżnienie w ramach Nagrody Literackiej im. Józefa Mackiewicza za Sprawa Lecha Wałęsy.
Konkursy
2010: Nagroda w głosowaniu czytelników w 3. edycji konkursu "Książka Historyczna Roku” w ramach Nagrody im. Oskara Haleckiego w kategorii Najlepsza książka naukowa poświęcona dziejom Polski i Polaków w XX wieku za książkę Anna Solidarność.
2012: Nagroda w głosowaniu czytelników w 5. edycji konkursu "Książka Historyczna Roku” w ramach Nagrody im. Oskara Haleckiego w kategorii Najlepsza książka naukowa poświęcona dziejom Polski i Polaków w XX wieku za Długie ramię Moskwy.
2013: Nagroda w głosowaniu czytelników w 6. edycji konkursu "Książka Historyczna Roku” w ramach Nagrody im. Oskara Haleckiego w kategorii Najlepsza książka naukowa poświęcona dziejom Polski i Polaków w XX wieku za Lech Kaczyński.