Топ-100
  • Pojęcie Pojęcie

    Pojęcie – abstrakcyjny, myślowy odpowiednik przedmiotu. Po zdefiniowaniu pojęcie staje się terminem. W logice niesie znaczenie nazwy ogólnej. W psychologii j...

  • Oczywistość Oczywistość

    Oczywistość, ewidencja - taka cecha poznania danej treści poznawczej, że poznający podmiot przypisuje swojemu poznaniu tej treści pełnię dostępności, całkowi...

  • Logika wolna Logika wolna

    Logika wolna – logika wolna od założeń ontologicznych, takich jak założenie niepustości dziedziny. Jako pierwszy problem pustości dziedziny rozważał Andrzej ...

  • Logika modalna Logika modalna

    Logika modalna – teoria logiczna, która bada pojęcia możliwości, konieczności i ich wariantów. Niekiedy termin "logika modalna” rozumie się szerzej, włączają...

  • Logika filozoficzna Logika filozoficzna

    Logika filozoficzna to dział filozofii zajmujący się: Zastosowaniem logiki do zagadnień filozoficznych, Zagadnieniami filozofii języka. Filozoficznymi proble...

  • Kontrprzykład Kontrprzykład

    Kontrprzykład to zdanie falsyfikujące, z którego wynika negacja pewnego zdania ogólnego. Kontrprzykład jest koniunkcją dwóch zdań elementarnych. Jeżeli uda n...

  • Historia logiki Historia logiki

    W okresie starożytnego Rzymu znaczące dzieła logiczne pisali Galen oraz Porfiriusz.

  • Hipoteza Hipoteza

    Hipoteza – zdanie, które podlega konfirmacji lub falsyfikacji. Stwierdza spodziewaną relację między jakimiś zjawiskami, stanowi propozycję twierdzenia naukow...

  • Heurystyka (logika) Heurystyka (logika)

    Heurystyka – znajduję) – umiejętność wykrywania nowych faktów oraz znajdowania związków między faktami, zwłaszcza z wykorzystaniem hipotez. Na podstawie istn...

  • Gilotyna Hume’a Gilotyna Hume’a

    Gilotyna Hume’a – nazwa problemu sformułowanego przez szkockiego filozofa Davida Hume’a dotyczącego niemożności wnioskowania, co powinno być, na podstawie te...

  • Eksplikacja Eksplikacja

    Eksplikacja – pojęcie wprowadzone przez Rudolfa Carnapa, oznaczające konstrukcję pojęcia P 2 mającego ten sam zakres, co pojęcie P 1, będącego jednak bardzie...

  • Definicja Definicja

    Definicja – wypowiedź o określonej budowie, w której informuje się o znaczeniu pewnego wyrażenia przez wskazanie innego wyrażenia oddającego sens sformułowan...

  • Bulletin of the Section of Logic Bulletin of the Section of Logic

    Bulletin of the Section of Logic BSL jest kwartalnikiem naukowym publikowanym we współpracy z Wydawnictwem Uniwersytetu Łódzkiego. Został on założony w 1972 ...

  • Błąd przeżywalności Błąd przeżywalności

    Błąd przeżywalności – błąd logiczny, polegający na opieraniu się w rozumowaniu na dostępnych danych, bez brania pod uwagę ukrytych przyczyn, dla których mogą...

  • Błąd logiczny Błąd logiczny

    Błąd logiczny – w logice niewłaściwa metoda rozumowania. Błędy można podzielić na paralogizmy nieświadome błędy logiczne oraz sofizmaty świadome błędy wprowa...

  • Antynomia Antynomia

    Antynomia – logiczna sprzeczność, paradoks, zdanie logiczne bądź rozumowanie dedukcyjne, które prowadzi do sprzeczności. Termin używany w logice, epistemolog...

  • Logika Logika

    Logika – nauka o sposobach jasnego i ścisłego formułowania myśli, o regułach poprawnego rozumowania i uzasadniania twierdzeń. Wraz z retoryką stanowiła część...

Logika

Erotetyka

Erotetyka-to logiczna teoria pytań i odpowiedzi. Zajmuje się w szczególności strukturę wypowiedzi pytajnych, zasady pytań, rodzaje odpowiedzi, a także tak zwane erotetycznymi względów.
W Polsce badania w tej dziedzinie rozpoczęły się Kazimierz Twardowski, i kontynuował ich, w szczególności, Kazimierz Айдукевич, Tadeusz Kubiński, Leon niektórych, Andrzej Wiśniewski, Anna Брожек i Jacek Juliusz Jadacki.

Kontrsens

Kontrsens jest jednym z wady wymowy, która sprawia, że to, że ono nie może być rozpatrzona zdanie w sensie logiki. Na częstotliwość użycia słów w mowie, które psują jej sens. Kontrsens odwrotnie elipsy.
Przykłady:
Warszawa leży na brzegu Wisły.
Dzisiaj było słonecznie jutro.

Obwersja

Obwersja - wyjście, składający się w dodatku negacji w zdaniach czasownik, z równoczesną zmianą jej jakości, innymi słowy, zgodnie z następującymi przepisami tradycyjnej logiki:
SAP → Szep. (SAP → Shep)
Zapomoga → SIPE. (Allowance → SIP)
Sipe → SOP. (CIP → SOP)
Września → SAP. (Sep → SAP)
Na przykład:
Żadna mrówka do słonia. W ten sposób: każda mrówka-słoń.
Każdy kot-ssak. Tak więc: nie ma kota, nie ma, nie ma ssaków.

image

Polisylogizm

System Polisylogizm kolejno występujące po sobie sylogizmów, więc zdania poprzedniego sylogizmu jest warunkiem koniecznym dla takich sylogizmu.
Na przykład:

Logika

Logika – nauka o sposobach jasnego i ścisłego formułowania myśli, o regułach poprawnego rozumowania i uzasadniania twierdzeń. Wraz z retoryką stanowiła część...

Analiza logiczna

Analiza logiczna – metoda polegająca na zastosowaniu środków logicznych do kontroli sensowności lub prawdziwości twierdzeń, do kontroli poprawności rozumowań...

A fortiori

A fortiori, wnioskowanie a fortiori – zwrot używany w znaczeniach: "tym bardziej” "z mocniejszego na słabsze” "tym więcej” względnie "tym mniej” "z bardziej ...

Ab esse ad posse valet, a posse ad esse non valet consequentia

Ab esse ad posse valet, a posse ad esse non valet consequentia – scholastyczne adagium, które wyraża zasadę wynikania modalnego. Głosi ono, że z traktujących...

Absolutna i relacyjna identyczność

Absolutna i relacyjna identyczność – identyczność absolutna to taka identyczność, która spełnia prawo Leibnitza. Identyczność relacyjna nie spełnia natomiast...

Absolutne i relacyjne pojęcia modalne

Absolutne i relacyjne pojęcia modalne – pojęcia modalne, jak możliwość i konieczność, gdy opatrzone są pewnymi kwalifikatorami, określa się jako relatywne po...

Absurd (pojęcie)

Absurd – pojęcie określające sytuację, sformułowanie lub myśl będące wewnętrznie sprzeczne lub pozbawione sensu.

Antylogizm

Antylogizm – układ trzech zdań, takich że z każdej pary zdań tej trójki wynika zdanie sprzeczne z pozostałym. Antylogizm można otrzymać z sylogizmu zastępują...

Antynomia

Antynomia – logiczna sprzeczność, paradoks, zdanie logiczne bądź rozumowanie dedukcyjne, które prowadzi do sprzeczności. Termin używany w logice, epistemolog...

Aproksymatyw

Wiemy, że o Michaelu Jordanie można powiedzieć "wysoki człowiek”. Wiemy także, że nie można tak określić Napoleona. Co jednak zrobić, jeśli mamy do czynienia...

Błąd formalny

Błąd formalny – błąd logiczny we wnioskowaniu, którego charakter miał być dedukcyjny. Polega na tym, że z przesłanek danego wnioskowania nie wynika logicznie...

Błąd logiczny

Błąd logiczny – w logice niewłaściwa metoda rozumowania. Błędy można podzielić na paralogizmy nieświadome błędy logiczne oraz sofizmaty świadome błędy wprowa...

Błąd materialny

Błąd materialny – błąd we wnioskowaniu polegający na tym, że któraś z przesłanek uznanych przez nas za prawdziwą, w rzeczywistości jest fałszywa. Wniosek wni...

Błąd przeżywalności

Błąd przeżywalności – błąd logiczny, polegający na opieraniu się w rozumowaniu na dostępnych danych, bez brania pod uwagę ukrytych przyczyn, dla których mogą...

Błąd teksańskiego snajpera

Błąd teksańskiego snajpera – błąd informacji, polegający na ignorowaniu różnic i podkreślaniu podobieństw, co prowadzi do wyciągnięcia błędnych wniosków. Błą...

Bulletin of the Section of Logic

Bulletin of the Section of Logic BSL jest kwartalnikiem naukowym publikowanym we współpracy z Wydawnictwem Uniwersytetu Łódzkiego. Został on założony w 1972 ...

Cecha (filozofia)

Cecha – to w teorii poznania to, co odróżnia w porządku poznania jeden przedmiot od innego. W sensie metafizycznym cecha to wszystko, z wyjątkiem istoty i is...

Definicja

Definicja – wypowiedź o określonej budowie, w której informuje się o znaczeniu pewnego wyrażenia przez wskazanie innego wyrażenia oddającego sens sformułowan...

Definiowanie

Definiowanie – czynność, którą podejmuje się w celu ustalenia, jakie znaczenie posiada w danym języku dane wyrażenie. Zabieg taki najczęściej znajduje zastos...

Derywacja (socjologia)

Derywacja – nienaukowe rozumowanie polegające na logicznych i pozornie logicznych uzasadnieniach ludzkiego działania oparte na rezyduach, a w małym stopniu l...

Deskrypcja

Deskrypcja – nazwa złożona zbudowana przez deskrypcyjny funktor nazwotwórczy określony na argumentach, które mogą być tylko jednostkowymi nazwami indywidualn...

Deskrypcyjny funktor nazwotwórczy

Deskrypcyjny funktor nazwotwórczy – funktor nazwotwórczy, którego częścią składową jest nazwa generalna, oparty na argumencie albo argumentach będących indyw...

Dopełnianie

Dopełnianie – relacja zachodząca pomiędzy zdaniami, w której zdania te nie mogą być jednocześnie fałszywe. Na przykład: Jaś ma mniej niż 30 lat. Jaś ma więce...

Dowodzenie (logika)

Dowodzenie jest to jedna z najbardziej podstawowych odmian rozumowania obok wnioskowania, sprawdzania i wyjaśniania. Kazimierz Ajdukiewicz definiuje dowodzen...

Eksplikacja

Eksplikacja – pojęcie wprowadzone przez Rudolfa Carnapa, oznaczające konstrukcję pojęcia P 2 mającego ten sam zakres, co pojęcie P 1, będącego jednak bardzie...

Ekstensjonalność

Ekstensjonalność to własność języka lub pewnych jego struktur, polegająca na tym, że w języku tym bądź w otoczeniu owych struktur językowych podstawienia ter...

Epichejremat

Epichejremat - schemat wnioskowania lub samo wnioskowanie według takiego schematu, stanowiący układ sylogizmów uporządkowanych tak, że przesłanki pierwszego ...

Fałsz

Fałsz – jedna z dwóch podstawowych wartości logicznych. Drugą jest prawda. Fałsz jest niezgodnością treści sądu z tym, do czego się odnosi. W logice matematy...

Gilotyna Hume’a

Gilotyna Hume’a – nazwa problemu sformułowanego przez szkockiego filozofa Davida Hume’a dotyczącego niemożności wnioskowania, co powinno być, na podstawie te...

Heurystyka (logika)

Heurystyka – znajduję) – umiejętność wykrywania nowych faktów oraz znajdowania związków między faktami, zwłaszcza z wykorzystaniem hipotez. Na podstawie istn...

Hipotetyzm

Hipotetyzm – sposób uzasadniania twierdzeń w naukach empirycznych Jeżeli twierdzenie wyprowadzone w ten sposób wnosi coś nowego do teorii, poddaje się je tes...

Hipoteza

Hipoteza – zdanie, które podlega konfirmacji lub falsyfikacji. Stwierdza spodziewaną relację między jakimiś zjawiskami, stanowi propozycję twierdzenia naukow...

Historia logiki

W okresie starożytnego Rzymu znaczące dzieła logiczne pisali Galen oraz Porfiriusz.

Imię własne (logika)

Imię własne - N jest imieniem własnym, gdy nazywa lub wskazuje dane indywiduum w celu odróżnienia go od innych indywiduuów. Tak zdefiniowany termin "imię wła...

Język sformalizowany

Pojęcie występujące w językoznawstwie i logice: Język sformalizowany – w logice język spełniający określone postulaty efektywności, odwołujący się wyłącznie ...

Kanony Milla

Kanony Milla – sformułowane przez Johna Stuarta Milla w 1843 roku tzw. schematy wnioskowania indukcyjnego. Zgodnie z intencją autora, kanony miały pomóc w ro...

Kategoria gramatyczna języka

Kategoria gramatyczna języka – zbiór wszystkich wyrażeń języka, które mogą się wzajemnie zastępować w dowolnym zdaniu danego języka, przy czym w wyniku tego ...

Konfirmacja (metoda)

Konfirmacja – jedna z podstawowych metod sprawdzania zdań oraz metod rozumowania. Jest to jedna z metod sprawdzania pozytywnego. W odróżnieniu od weryfikacji...

Konkluzja

W każdym rozumowaniu odnaleźć można następujące elementy: racja i następstwo, przesłanka i konkluzja. Zdanie "A” jest racją zdania "B”, zaś zdanie "B” jest n...

Konotacja (logika)

Konotacja – wprowadzone przez J.S. Milla bardziej techniczne określenie zwrotu "znaczenie nazwy”. Treść charakterystyczna nazwy N stanowi konotację nazwy N w...

Konsekwencje inferencyjne

Konsekwencje inferencyjne tezy bezpośrednie - wynikające z zakwalifikowania zdania jako tezy na podstawie jednokrotnego zastosowania reguły inferencyjnej; po...

Kontrprzykład

Kontrprzykład to zdanie falsyfikujące, z którego wynika negacja pewnego zdania ogólnego. Kontrprzykład jest koniunkcją dwóch zdań elementarnych. Jeżeli uda n...

Logika filozoficzna

Logika filozoficzna to dział filozofii zajmujący się: Zastosowaniem logiki do zagadnień filozoficznych, Zagadnieniami filozofii języka. Filozoficznymi proble...

Logika kierunkowa

Logika kierunkowa – logika wielowartościowa stworzona przez Leonarda Rogowskiego. Powstała ona w celu opisania dialektyki G.W. Hegla. Rogowski wykazał przy u...

Logika modalna

Logika modalna – teoria logiczna, która bada pojęcia możliwości, konieczności i ich wariantów. Niekiedy termin "logika modalna” rozumie się szerzej, włączają...

Logika niefregowska

Logika niefregowska – rachunek logiczny, który różni się od klasycznych "fregowskich” rachunków logicznych tym, że zdania nie są w nim nazwami przedmiotów lo...

Logika parakonsystentna

Logika parakonsystentna – logika, która dopuszcza wystąpienie sprzeczności, pod warunkiem, by nie prowadziło to do przepełnienia systemu. W klasycznym rachun...

Logika wolna

Logika wolna – logika wolna od założeń ontologicznych, takich jak założenie niepustości dziedziny. Jako pierwszy problem pustości dziedziny rozważał Andrzej ...

Logistyka (logika)

Logistyka – alternatywna nazwa logiki matematycznej. Przyjęła się szeroko w pierwszej połowie XX wieku, także w Polsce, obecnie jednak wyszła z użycia. Tak n...

Metoda aksjomatyczna

Z punktu widzenia logiki metoda ta przedstawia się następująco: tryb wnioskowania modus ponendo ponens pozwala dzięki tym dwóm przesłankom przyjąć konkluzję ...

Modus

Modus – pojęcie filozoficzne o wielu znaczeniach. W filozofii średniowiecznej słowem modus określano sposób bycia określonej rzeczy. W filozofii XVII i XVIII...

Obalenie

Obalenie – w logice wskazanie fałszywego następstwa zdania. Jeżeli dane zdanie jest prawdziwe, to wszystkie wynikające z niego zdania też są prawdziwe. To pr...

Oczywistość

Oczywistość, ewidencja - taka cecha poznania danej treści poznawczej, że poznający podmiot przypisuje swojemu poznaniu tej treści pełnię dostępności, całkowi...

Operacja (logika)

Operacja logiczna – działanie lub zespół działań dokonywanych zgodnie z odpowiednimi regułami logicznymi na pewnych wyrażeniach w celu realizacji określonego...

Paralogizm

Paralogizm – błędne rozumowanie prowadzące do fałszywego wniosku. Jest to wnioskowanie niepoprawne, w którym błąd popełniono nieświadomie albo bez zamiaru wp...

Pierwsze zasady

Pierwsze zasady – w logice i metafizyce tradycyjnej zbiór praw logicznych, co do których sądzono, że są najbardziej oczywiste ze wszystkich możliwych twierdz...

Podobieństwo w semantyce

Podobieństwo – oznacza, że jakieś przedmioty, podmioty, sytuacje lub zjawiska albo ich elementy są do siebie podobne, nie będąc jednocześnie ze sobą tożsame.

Podział logiczny

Podział logiczny danego pojęcia jest to układ przynajmniej dwóch pojęć względem niego podrzędnych i zarazem między sobą równorzędnych. Lub wyrażając to dokła...

Pojęcie

Pojęcie – abstrakcyjny, myślowy odpowiednik przedmiotu. Po zdefiniowaniu pojęcie staje się terminem. W logice niesie znaczenie nazwy ogólnej. W psychologii j...

Poprzednik

Poprzednik – w rachunku zdań pierwszy argumet implikacji, w zapisie typu p → q {\displaystyle p\rightarrow q} oznaczany symbolem p {\displaystyle p}. Tak np....

Porządek

Porządek - wieloznaczny termin stosowany jako termin specjalny w logice, matematyce, metafizyce i w filozofii przyrody. Jako termin niespecjalny posiada funk...

Presupozycja

Presupozycja – w logice sąd, który musi być prawdziwy, żeby jakiemuś zdaniu można było przypisać wartość logiczną. Innymi słowy, presupozycja to wniosek wyni...

Przekonanie

Przekonanie – sąd, zdanie oparte na przeświadczeniu o prawdziwości, słuszności czegoś. W logice: X jest przekonany, że p dokładnie wtedy, gdy X uznaje treść ...