Топ-100
  • Ateizm Ateizm

    Ateizm – brak wiary w istnienie jednego bądź wielu bogów; ewentualnie odrzucenie teizmu, pogląd przeczący istnieniu sił nadprzyrodzonych i odrzucający wiarę ...

  • Religie etniczne Religie etniczne

    Religia etniczna – system wierzeń wyznawanych przez konkretną grupę etniczną, wykształcony w jej obrębie i ściśle związany z jej tradycją, kulturą i specyfik...

  • Hellenizm (religia) Hellenizm (religia)

    Hellenizm – współczesna religia politeistyczna, której wyznawcy czczą bogów starożytnych Greków. Termin hellenizm został po raz pierwszy użyty przez cesarza ...

  • Denominacja (religia) Denominacja (religia)

    Denominacja – występujące w religioznawstwie, naukach politycznych i prawie anglosaskim określenie wspólnoty religijnej, posiadającej odrębną podmiotowość ok...

  • Bön Bön

    Bön, właściwa nazwa w języku szangszung to gyer wymowa: dzier; właściwie pełna poprawna nazwa brzmi: Jungdrung Bön) – starożytna tybetańska tradycja religijn...

  • Religia państwowa Religia państwowa

    Religia państwowa – religia wspierana ideowo lub w systemie prawnym, jako jedyna, przez państwo. Jej struktury wyznaniowe są najczęściej bądź bezpośrednio fi...

  • Szamanizm Szamanizm

    Szamanizm – zespół praktyk i wierzeń opierających swe pojmowanie stosunku świata namacalnego do świata duchowego na fundamentalnej roli szamana jako osoby zd...

Religia

Religia – system wierzeń i praktyk określający relację między różnie pojmowaną sferą sacrum i sferą boską a społeczeństwem, grupą lub jednostką. Manifestuje się ona w wymiarze doktrynalnym, w czynnościach religijnych, w sferze społeczno-organizacyjnej i w sferze duchowości indywidualnej.
Relacja jednostki do rzeczywistości transcendentnej koncentruje się wokół poczucia świętości, chęci zbliżenia się do sacrum i uczuć z tym związanych np. poczucia lęku, czci, dystansu por. misterium tremendum Rudolfa Otto.
W 2012 roku 59% ludzi uważało się za osoby religijne, 23% nie, a 13% deklarowało ateizm.
Według różnych szacunków istnieje od 4200 do 10 000 religii. Samych wyznań chrześcijańskich jest ok. 41.

image

1. Etymologia
Według Cycerona nazwa religia pochodzi od łacińskiego słowa relegere lub religere ponownie odczytywać, gruntownie rozważać. Laktancjusz wyprowadza ją od słowa religare wiązać. Tę ostatnią etymologię uznaje Święty Augustyn, a Święty Tomasz z Akwinu dopuszcza je wszystkie.

2. Definicje religii
Zgodnie z najbardziej podstawowym, powszechnym i ogólnym rozumieniem, religia jest zbiorem osobistych lub zinstytucjonalizowanych postaw, obrzędów i wierzeń wobec niematerialnej transcendentnej rzeczywistości najczęściej określanej mianem Boga religie monoteistyczne lub bogów religie politeistyczne oraz związanych z nimi przekonań o pochodzeniu i celu życia człowieka, a także zasad obyczajowych i norm moralnych. Wśród uczonych panuje wielka różnorodność wniosków i tez co do tego, co dokładnie stanowi religię. Na przykład, według Thomasa Hobbesa religia naturalna ma "dwa elementy składowe: jednym jest wiara, to znaczy wierzenie, że istnieje Bóg i że wszystkim rządzi, drugim zaś jest kult”. Według Bohdana Chwedeńczuka jest to określenie zbyt wąskie z trzech powodów. Zakłada monoteizm trudno odmawiać religijności grupom politeistycznym. Zakłada teizm, zaś religią niewątpliwie jest buddyzm, który teizmu w sobie nie zawiera. Wreszcie jest zbyt wąskie, bo zakłada, że religią naturalną jest religia monoteistyczna.

2.1. Definicje religii Opisy uczonych uznających pozanaturalne pochodzenie religii
Uczeni uznający pozanaturalne pochodzenie religii wysuwają argumenty przemawiające przeciwko zbyt szybkiemu tworzeniu jednej definicji religii, która obejmowałaby cechy wspólne dla wszystkich religii. Na przykład kard. Franciszek König bronił wyjątkowości chrześcijaństwa, które "swoje powstanie zawdzięcza bezpośredniej ingerencji Boga w historię ludzką i przez to jest z niczym nieporównywalne”.

2.2. Definicje religii Opisy naturalistyczno-psychologiczne
Religia jest w tym ujęciu subiektywną, psychiczną reakcją człowieka na obiektywną rzeczywistość materialną.
Obiektywnym aspektem religii jest w tym ujęciu rzeczywistość, która wywiera wpływ na człowieka, zmuszając go do trudu jej zrozumienia. Subiektywny aspekt religii stanowią: jej treść doktrynalna, warstwa przeżyciowa oraz rytualna. W XIX w. od strony społecznej religią zgodnie z tym podejście zajmował się Karol Marks, od strony ewolucyjnej Thomas Henry Huxley, zaś od strony filozoficznej Ludwik Feuerbach. Później ich koncepcje rozwinął austriacki psychiatra Zygmunt Freud. Odwołując się do intuicji Freuda na temat instynktu miłości życia i instynktu śmierci jako podłoża przeżycia religijnego, Louis Bouyer zauważył, że religia nie jest współcześnie uważana za jakiś osobny dział ludzkiej rzeczywistości. Jest to bowiem całościowa reakcja budzącej się do życia ludzkiej natury na wszechświat, w którym się znajduje. Formy, ryty religijne są najgłębszym wyrazem instynktu miłości i instynktu śmierci, w ich radykalnym i tajemniczym połączeniu. Według tego uczonego, jest to doskonale widoczne w religiach misteryjnych świata grecko-rzymskiego np. Religia mitry. Religie te były religiami ludzkiej natury, wyrażały się w śmiałej symbolice seksualnej oraz rytuałach-mordach. Były pełnym wyrazem intuicji, że w religii ludzie odnajdą absolutne spełnienie pragnienia pełni życia, pełni komunii. A także poszukiwania tej pełni życia drogą śmierci. Wszystkie te ludzkie intuicje zostały w sposób bardzo szczególny podjęte w chrześcijaństwie, zwłaszcza w nauczaniu Pawła Apostoła o tajemnicy Chrystusa ukrzyżowanego i zmartwychwstałego.

2.3. Definicje religii Opisy antropologiczno-funkcjonalistyczne
Podejście antropologiczno – funkcjonalistyczne akcentuje rolę zjawisk religijnych w danej kulturze i społeczeństwie. Religia jest tu przedstawiana jako forma świadomości oraz zbiór praktyk organizujących życie społeczeństwa. Przedstawiciele: Claude Levi-Strauss, Bronisław Malinowski, Emile Durkheim.

2.4. Definicje religii Opisy fenomenologiczne
Ujęcie fenomenologiczne stara się ukazać istotę zjawiska religijnego, czyli wspólny fundament wszystkich religii. Akcentuje przeżyciową, emocjonalną stronę religii. Religia jest tu ujmowana jako zjawisko autonomiczne względem innych sfer kultury, a zatem zjawisko będące celem same dla siebie. Przedstawiciele: Rudolf Otto, Gerardus van der Leeuw, Gustav Mensching, Friedrich Heiler, Udo Tworuschka, Mircea Eliade

2.5. Definicje religii Opisy interdyscyplinarne
W ostatnich latach pojawia się coraz więcej badań, w których próbuje się zsyntetyzować rozmaite cząstkowe opisy/wyjaśnienia religii, religijności, duchowości i zjawisk podobnych, czy powiązanych. Przykładowo, w psychologii religii wielu autorów dołącza do interdyscyplinarnego ujęcia religii jako "meaning system” "system sensu” – wysoko-poziomowe struktury poznawcze nadające "sens”, "znaczenie” otaczającej rzeczywistości. Szeroko znane stały się też dokonania "cognitive science of religion”. Pełne interdyscyplinarne badanie religii obejmuje tak zróżnicowane dziedziny jak: antropologia religii, socjologia r., psychologia r., filozofia r., historia r., fenomenologia r., kognitywistyka r., semiotyka języka religijnego, etyczne i estetyczne aspekty religii, i wiele innych.

2.6. Definicje religii Poglądy indywidualnych uczonych
Émile Durkheim argumentował, że "Religia jest systemem powiązanych ze sobą wierzeń i praktyk odnoszących się do rzeczy świętych, to znaczy rzeczy wyodrębnionych i zakazanych, wierzeń i praktyk łączących wszystkich wyznawców w jedną wspólnotę moralną zwaną kościołem”. Dla Durkheima inaczej niż dla Hobbesa religia nie może być luźnym nagromadzeniem wierzeń, ale ich systemem. Każdy składnik jest powiązany z innym, a wyjęcie jednego nie może odbyć się bez naruszenia całości. Zwraca też uwagę fakt, że system religijny generuje społeczność. Nie ma więc religii prywatnej – jest tylko zbiorowa. Według Marcina Lutra "Bóg i kult tworzą wzajemny związek, jedno nie może żyć bez drugiego, gdyż Bóg musi być zawsze Bogiem jakiegoś człowieka lub ludu”. O ile u Hobbesa kult i wiara jest współwystępująca, u Durkheima powiązana systemowo, u Lutra już konieczna.
Henri Bergson podkreślał, że ".nie ma religii bez rytów i ceremonii. Tym aktom religijnym przedstawienia służą przede wszystkim jako okazja. akty te wypływają z wiary, lecz jednocześnie same na nią oddziałują i umacniają ją; jeżeli bogowie istnieją, to należy oddawać im cześć; lecz bogowie zaczynają istnieć właśnie dopiero wtedy, gdy pojawia się kult”. Pozorna sprzeczność tej wypowiedzi tłumaczona jest najczęściej w następujący sposób. Kult wypływa zatem tutaj z pewnego rodzaju "paleowiary”, która przekształcając się w wiarę bogatszą, sprawia "że bogowie zaczynają istnieć”.
Max Scheler: "Religia jest religijnym poznaniem i myśleniem, jak też szczególnym rodzajem czucia wartości, wyrazu oraz religijnego chcenia i działania w służbie Bogu i religijnej moralności”. Scheler jako przedstawiciel nurtu fenomenologii uważał, że z istnienia aktu religijnego można wnioskować o istnieniu Boga. Akt jest zawsze czynem indywidualnym i społecznym, manifestuje bowiem na zewnątrz wewnętrzne uczucie.
Edgar Brightman: "Religia to zainteresowanie doświadczeniami uznawanymi za doświadczenie najwyższych wartości; oddanie mocy czy mocom, o których sądzi się, że tworzą, wzmagają i zachowują te wartości; oraz wyrażanie tego zainteresowania i oddania czy to w obrzędach symbolicznych, czy w innych zachowaniach jednostkowych i zbiorowych”. Definicja Brightmana nie przywiązuje wagi do socjalnej, społecznej roli religii.
Cyceron: wywodził ten termin od łacińskiego relegere Odczytać na nowo, co u niego oznacza "drobiazgowe oddawanie czci bogom”. Laktacjusz zaś od religare wiązać, spajać, wyjaśniając jego sens jako "odnowienie więzi między człowiekiem i Bogiem”, a św. Augustyn wywodzi go od reeligare wybierać ponownie.
Definicja Tielego-Söderbloma: Religią nazywamy w sensie ogólnym stosunek pomiędzy człowiekiem i potęgą nadludzką, w którą on wierzy i od której czuje się zależny. Stosunek ten znajduje swój wyraz w specjalnych uczuciach zaufanie i lęk, wyobrażeniach wiara i czynnościach, a także w wypełnianiu moralnych przykazań. Wspólna definicja Tielego-Söderbloma to przykład klasycznej definicji relacyjnej – zob. C. P. Tiele, N. Söderblom, Kompendium der Religionsgeschichte, Berlin 1931 6, s. 3. Por. C. P. Tiele, Elements of the Science of Religion, t. II, Edinburgh-London 1899, s. 15; N. Söderblom, Einführung in die Religionsgeschichte, Uppsala 1921.
Gustav Mensching: Religia to przeżyciowe spotkanie człowieka z tym, co święte oraz wyrażona w działaniu odpowiedź człowieka uwarunkowana i określona przez świętość.
Rudolf Otto: Religia jest doświadczeniem misterium, które realizuje się, gdy człowiek otwiera się dla wrażeń rzeczywistości wiecznych, które objawiają się na drodze doczesności. To sfera, w której człowiek spotyka się z tajemniczą rzeczywistością misterium tremendum poznawaną w przeżyciu emocjonalnym sensus numinosum.
Helmuth von Glasenapp: Religia jest wiarą w istnienie nadnaturalnych, osobowych lub nieosobowych mocy, wyrażającą się w myśleniu, chceniu i postępowaniu; od mocy tych człowiek czuje się zależny, stara się je dla siebie pozyskać lub też usiłuje się do nich wznieść.
Clifford Geertz: Religia to system symboli, kształtujących mocne, wszechobejmujące, trwałe nastroje i motywacje, za pośrednictwem najogólniejszego ładu istnienia, którym nadano status takiej faktyczności, że nastroje te i motywacje wydają się osobliwie rzeczywiste.
Zygmunt Freud: Hipotezy filozoficzne Feuerbacha i społeczne Marksa Freud uzupełnił argumentami psychologicznymi, uznając, iż religia to nerwica natręctw. Freud powołał się tu na perspektywę antropologiczną, ontogenetyczną i etnologiczną. Bóg według Freuda jest: wywyższonym ojcem exalted father, przemienieniem ojca transfiguration of father, podobizną/postacią ojca likeness of father, sublimacją ojca sublimation of father, surogatem obiektem zastępczym ojca surrogate of father, substytutem ojca substitute of father, kopią/imitacją ojca copy of father. Bóg tak naprawdę jest ojcem Bóg jest to nikt inny jak własny ojciec – God really is the father.
Carl Gustav Jung: Religia jest koniecznym elementem życia psychicznego człowieka. Według niego dusza ludzka ze swej natury posiada funkcję religijną. Religia jest szczytowym efektem rozwoju kultury, integruje życie psychiczne i dostarcza człowiekowi siły wzmacniającej "ego”. Daje pomoc w przygotowaniu się do śmierci i w jej przeżywaniu. Podkreśla, że jej terapeutyczna rola polega nie tylko na pomocy w procesie przystosowania do warunków życia, lecz także, że nadaje sens ludzkiemu życiu. Jego podejście do religii charakteryzuje się jednak niemal wyłącznie jej funkcjonalnym i pragmatycznym traktowaniem. Wprowadza pojęcie jaźni – archetypu całości, jedności psychicznej, nazywając go obrazem Boga. Uważa, że powtarzający się w mitach i religiach motyw Bogini Matki związany jest z archetypem matki – strukturą ukształtowaną w ludzkiej psychice ze względu na szczególne cechy matki.
Erich Fromm: Religią jest każdy system myśli i działań, podzielany przez pewną grupę, który dostarcza jednostce układu odniesienia i przedmiotu czci, których potrzeba stanowi pierwotne wyposażenie psychiki ludzkiej.
Fryderyk Engels: Religia jest fantastycznym odzwierciedleniem w ludzkich głowach tych sił zewnętrznych, które rządzą codziennym bytem ludzi; odzwierciedleniem, w którym siły ziemskie przybierają postać sił nadziemskich.
Melford Elliot Spiro: Religia jest to instytucja złożona z kulturowo ustalonych interakcji z kulturowo zakładanymi nadludzkimi istotami.
Jaap van Oosten: W każdej kulturze znajdziemy zespół wierzeń, praktyk i instytucji, który wyjaśnia pochodzenie i naturę porządku kulturowego i podtrzymuje jego istnienie. Ten zespół wierzeń, praktyk i instytucji zwykle jest uznawany przez antropologów za religię. Religie zwykle zakładają wiarę w osobowe postacie, ale nie stanowi to konieczności jak wskazuje przykład klasycznego buddyzmu. Stanowi ją natomiast domena kultury, uważana za najbardziej podstawową przez samych uczestników. Religia nadaje znaczenie ich egzystencji i ich światu i nie może być zredukowana do żadnego innego porządku kulturowego.
Władysław Witwicki: Poczucie religijne jest zjawiskiem złożonym, lecz nie występuje powszechnie. Obejmuje ono poczucie świętości, antropocentryczne i antropomorficzne odczucie świata związane z potrzebą wiary w nieśmiertelność osobistą oraz magiczne pojmowanie zjawisk i związków między nimi. Według Witwickiego świętością tchnie dla człowieka obdarzonego poczuciem religijnym to, co się wydaje nadludzko potężne a niezrozumiałe, dobre a straszne, pociągające i jednocześnie przerażające.
Feliks Koneczny: przez religię rozumiem system ujmujący stosunek świata przyrodzonego do nadprzyrodzonego.

3. Wpływ religii
Badacze z dziedziny nauk społecznych zgromadzili mnóstwo dowodów na dobroczynny wpływ religii. Stwierdzili, że powoduje ona dobre samopoczucie i pomaga uporać się ze społeczną dewiacją. Daniel Hall, lekarz z Centrum Medycznego Uniwersytetu w Pittsburghu, odkrył, że cotygodniowe uczestnictwo w nabożeństwie może dodać dwa albo trzy lata życia. Badanie przeprowadzone na 7 tysiącach osób w starszym wieku w Centrum Medycznym na Uniwersytecie Duke’a w 1997 roku wykazało, że religijne praktyki mogą wzmacniać system immunologiczny i obniżać ciśnienie krwi. Badanie opinii publicznej przez Instytut Pew wykazało, że Amerykanie, którzy uczestniczą w religijnych nabożeństwach raz w tygodniu albo częściej, są szczęśliwsi 43% od tych, którzy chodzą do kościoła raz na miesiąc albo rzadziej 31% bądź rzadko lub nigdy 26%. Biali protestanci ewangelikalni częściej donoszą, że są szczęśliwi, niż biali protestanci ewangeliccy: 43% w porównaniu z 33%. Związek między szczęściem a chodzeniem do kościoła utrzymuje się na dość wyrównanym poziomie od lat siedemdziesiątych, kiedy to Pew rozpoczął badania.
Religia może zwalczyć złe zachowanie i promować dobre samopoczucie. Dwadzieścia lat temu Richard Freeman, ekonomista z Uniwersytetu Harvarda, odkrył, że czarnoskóra młodzież, która chodziła do kościoła, chętniej uczęszczała do szkoły i rzadziej popełniała przestępstwa albo brała narkotyki. Od tamtej pory wiele kolejnych badań, w tym ponadpartyjnej Krajowej Komisji ds. Dzieci z 1991 roku, wykazało, że przynależność do wspólnoty religijnej wiąże się z niższym wskaźnikiem przestępczości i uzależnienia od narkotyków.

4. Geneza religii
Najstarsze ślady religii występują już w czasach prehistorycznych w postaci rysunków naskalnych i pochówków wiara w życie pośmiertne. Pierwotną religią był prawdopodobnie animizm, a według nauki chrześcijańskiej pramonoteizm. Religia była sposobem, w jaki człowiek próbował pojąć świat i otaczające go zjawiska.

5. Podział religii
Typologie religii:
religie Wschodu kosmocentryczne
religie Zachodu teocentryczne
Religie dzieli się:
ze względu na punkt wyjścia: religie teocentryczne, religie kosmocentryczne.
ze względu na pochodzenie: naturalne, objawione i dharmiczne.
ze względu na wyznawanie: religie żywe i religie martwe.
ze względu na zasięg oddziaływania religii: religie uniwersalistyczne, narodowe, plemienne.
ze względu na to, jak pojmują istotę boską: monoteizm, politeizm, henoteizm, deizm, panteizm, panenteizm, nonteizm.

6. Największe religie świata
Na podstawie danych z 2010 r. procentowy udział kształtuje się następująco
Chrześcijaństwo 33.43%
Bahaizm 0.11%
Hinduizm 13.78%
Judaizm 0.21%
Buddyzm 7.13%
bezwyznaniowi 9.42%
Islam 24.35%
Sikhizm 0.36%

7. Religie świata
hinduizm
wisznuizm
krysznaizm
lingajaci wiraśiwaici
śiwaizm
śaktyzm
balinezyjski hinduizm
judaizm
chasydyzm
felaszowie
judaizm konserwatywny
judaizm mesjanistyczny
judaizm postępowy
mozaizm
judaizm rekonstrukcjonistyczny
samarytanizm
judaizm ortodoksyjny
karaimizm
religie pierwotne
religie rodzime Afryki
religie prehistoryczne
religie rodzime Australii
shintō
shintō domu cesarskiego
shintō świątynne
shintō ludowe
nowe religie japońskie
zenrinkyō
shintō sekciarskie

7.1. Religie świata buddyzm
theravada "Droga Starszych” – nieprawidłowo nazywana hinajaną – jedyna szkoła jaka przetrwała spośród szkół wywodzących się z tradycji sthaviravada,
Szkoła Czystej Krainy
sŏn tradycja koreańska
zen tradycja japońska
mahajana zawierająca również niektóre podstawowe nauki hinajany
amidyzm
chan jap. zen
buddyzm tybetański zawierający unikalne metody tantr jogi najwyższej
kagju
sakja
ningma
shingon
gelug
dzionang
tendai
mahajana zawierająca również niektóre podstawowe nauki hinajany oraz szczególne metody wadżrajany

7.2. Religie świata chrześcijaństwo
starokatolicyzm
mariawityzm
Kościoły narodowe polskokatolicyzm, aglapianizm i inne
katolicyzm
Kościoły utrechckie
Kościół katolicki
grekokatolicyzm
wschodni katolicyzm
Kościół rzymskokatolicki
palmarianizm
tradycjonalizm katolicki
konklawizm
sedewakantyzm
lefebryści
anglikanizm
liberalny katolicyzm
prawosławie
skopcy
Cerkiew prawosławna
bezpopowcy
staroobrzędowcy
popowcy
Kościoły bizantyjskie
starokalendarzowcy
koptowie
ormianie
syryjczycy
kościoły orientalne
Kościoły asyryjskie
protestantyzm
adwentyzm
milleryzm
kalwinizm
husytyzm
kongregacjonalizm
arianizm
prezbiterianizm
anabaptyzm
bracia plymuccy
bracia morawscy
baptyzm
luteranizm
mennonityzm
unitarianizm
metodyzm
waldensi
salwacjonizm
kwakrzy
pentekostalizm
Świadkowie Jehowy
Zrzeszenie Wolnych Badaczy Pisma Świętego
Świecki Ruch Misyjny "Epifania”
ruch badacki
Stowarzyszenie Badaczy Pisma Świętego
restoracjonizm
Kościół Jezusa Chrystusa Świętych w Dniach Ostatnich
Chrystadelfianie
Społeczność Chrystusa
mormoni
aladura
harrizm
kimbangizm
lumba
afrochrześcijaństwo

7.3. Religie świata hinduizm
wisznuizm
krysznaizm
lingajaci wiraśiwaici
śiwaizm
śaktyzm
balinezyjski hinduizm

7.4. Religie świata islam
alawici
charydżyci
alewici
ibadyci
deobandyzm
szkoła hanaficka
sunnizm
szkoła hanbalicka
wahhabizm
szkoła malikicka
szkoła szaficka
szajchizm
usulityzm
szyizm
imamici
achbaryzm
chodżowie
aga khanowie
ismailici
bohrowie
zajdyci
bractwa sufickie
bektaszyzm
sufizm
Nauka Maurów
5 Percent Nation
farrakhanizm
Czarny Islam w USA
Ahmadiyya
Naród Islamu
czarny islam
ahl-e hakk
zikryci
skrypturalizm koranizm
druzyzm

7.5. Religie świata judaizm
chasydyzm
felaszowie
judaizm konserwatywny
judaizm mesjanistyczny
judaizm postępowy
mozaizm
judaizm rekonstrukcjonistyczny
samarytanizm
judaizm ortodoksyjny
karaimizm

7.6. Religie świata nowe ruchy religijne
azalityzm
babizm
bahaizm
Free Bahai Faith
Reform Bahai Faith
ortodoksyjny bahaizm
Hellenizm
Modekngei
New Age
Kulty cargo
Słowianowierstwo
chondogyo czeondoizm
Współczesne systemy wyznaniowe nawiązujące do etnicznych wierzeń danego regionu
Raelianizm
Scjentologia
kaodaizm
Falun Gong
Wicca
Ásatrú
Rastafari
Suma Czing Hai Metoda Quan Yin
Medytacja Transcendentalna TM
Międzynarodowe Towarzystwo Świadomości Kryszny – ISKCON
Integralna Joga Międzynarodowa swami Satchidananda – Integral Yoga International
Neo-Sannyas Osho
Misja Boskiego Światła – Divine Light Mission
Radha Soami
Sathya Sai Baba
Swaminaryan Faith
Związane z hinduizmem
Związane z chrześcijaństwem
Harrizm

7.7. Religie świata shintō
shintō domu cesarskiego
shintō świątynne
shintō ludowe
nowe religie japońskie
zenrinkyō
shintō sekciarskie

8. Problemy klasyfikacji
Problematyczne jest zakwalifikowanie do religii postawy określanej jako satanizm.
Trudno zarówno zupełnie pominąć, jak i zaliczyć do religii, istniejące pseudo-religie, będące z założenia parodiami tradycyjnych religii oraz ich dogmatów, jak np. pastafarianizm czy wiara w Niewidzialnego Różowego Jednorożca.

9. Krytyka religii
Krytyka religii obejmuje zarówno krytykę samego pojęcia religii, jak i krytykę kultu religijnego, idei propagowanych przez wszystkie bądź poszczególne religie oraz konsekwencji tychże idei. Zaprzeczeniem idei istnienia bogów i bóstw jest ateizm. Inną formą przeciwstawną do poglądów religijnych jest agnostycyzm, według którego obecnie niemożliwe jest całkowite poznanie rzeczywistości, w tym także niemożność dowiedzenia się, czy bogowie istnieją, czy też nie. Odrębną postawą jest niereligijność, która nie zaprzecza istnieniu bóstw, bogów czy sił nadprzyrodzonych, a jedynie odrzuca wyznawanie bądź praktykowanie religii. Sam brak afirmacji boga nie wiąże się z ateizmem bądź agnostycyzmem, istnieje bowiem grupa religii nonteistycznych, które same w sobie nie zaprzeczają, ale też nie potwierdzają istnienia bogów.
Krytycznie o religii od starożytności do współczesności pisali i wypowiadali się następujący filozofowie, naukowcy i artyści: Heraklit z Efezu, Demokryt z Abdery, Epikur, Giovanni Boccaccio, Niccolo Machiavelli, Erazm z Roterdamu, Michel de Montaigne, Tommaso Campanella, Francis Bacon, Benedykt Spinoza, John Locke, Fryderyk Engels, Jean Meslier, Julien Offray de La Mettrie, Morelly, Immanuel Kant, Johann Wolfgang Goethe, Richard Wagner, Karol Marks, Friedrich Nietzsche, Bertrand Russell, Artur Schopenhauer, Anatole France, Jean Paul Sartre. Wśród Polaków krytycznie o religii wypowiadali się między innymi: Grzegorz z Sanoka, Andrzej Frycz Modrzewski, Hugo Kołłątaj, Stanisław Staszic, Seweryn Goszczyński, Adam Mickiewicz, Aleksander Świętochowski, Stanisław Witkiewicz, Tadeusz Kotarbiński i Tadeusz Boy-Żeleński. Za krytykę religii największą cenę śmierć przez spalenie na stosie zapłacili, między innymi: Giordano Bruno i Giulio Cezare Vanini, przez ścięcie – polski ateista Kazimierz Łyszczyński. Obecnie głównymi krytykami religii są: Richard Dawkins, Christopher Hitchens i Hubertus Mynarek.
Tomasz Campanella – Każda religia uważa tylko siebie za prawdziwą. Religie niechrześcijańskie mają również swoje cuda, swoich męczenników i dłuższą tradycję. Chrześcijanie sądzą, że inne religie są oszustwem, lecz Żydzi, Turcy i poganie to samo utrzymują o chrześcijaństwie.
Denis Diderot – Jeśli rozum jest darem Niebios, i jeśli to samo można powiedzieć o wierze, Niebiosa dały nam dwa prezenty nie dające się ze sobą pogodzić i sprzeczne.
Heinrich Heine – W epoce mroku i ciemnoty religia jest najlepszym przewodnikiem ludzi, tak jak w noc ciemną choć oko wykol najlepszym przewodnikiem będzie ślepiec. On zna wszystkie drogi i ścieżki lepiej aniżeli człek, który widzi. Kiedy jednak nastaje dzień, głupotą jest posługiwać się starymi ślepcami w roli tego, który idzie na przedzie.
Paul Henry Holbach – Religia to sztuka odurzania ludzi w celu odwrócenia ich myśli od tego zła, które im sprawiają na tym świecie ludzie posiadający władzę.
John Toland – Ci, którzy dzierżą władzę powołują się na prawa boskie. Jest to najlepszy środek zachowania tyranii.
Jan Jakub Pillot – Religia przesłania rzeczywistość społeczną, jest to "opium dla ludu”. Chcę powiedzieć głośno i będę to podtrzymywał wobec wszystkich i na przekór wszystkim, że człowiek opanowany zabobonem jest niezdolny do zachowania swej wolności, jeśli ją jeszcze posiada, niezdolny do odzyskania jej, jeśli ją już utracił. Zabobon polega na przypisywaniu tajemniczej przyczynie zwanej losem, Bogiem, lub jakakolwiek inna nazwą, naszych powodzeń i nieszczęść.
Giulio Cezare Vanini – Wszystko co rodzi się biegnie ku śmierci, wszystko co rośnie starzeje się, także z codziennego doświadczenia każdy, przeglądając historię może zobaczyć, że każde panowanie i każda religia ma swój początek i swój koniec
Franciszek Maria Arouet Wolter – Musieli być kowale, cieśle, murarze, rolnicy zanim znalazł się człowiek, mający dosyć czasu by rozmyślać. Wszystkie sztuki ręczne poprzedziły religię, a zatem naprzód początki cywilizacji materialnej, religia przyszła dopiero później.
Według naukowców zajmujących się memetyką przykładami "wirusów umysłu” są przede wszystkim religie, z których niemal każda zawiera nakaz głoszenia danej wiary wśród niewierzących i innowierców. Te religie, które nie posiadają takiego nakazu, mają mniejsze szanse na przetrwanie.
Richard Dawkins – krytykuje religię jako "niebezpieczny nonsens, który uczy wrogości wobec innych ludzi”. Po zamachu na World Trade Center i Pentagon wezwał do ostrzejszej krytyki światopoglądów religijnych.
Sam Harris – porównuje religię do zaburzenia umysłowego, które, jak pisze, "pozwala skądinąd normalnym ludzkim istotom korzystać z owoców szaleństwa i uważać je za święte”.

  • Religia plemienna religia pierwotna, religia tradycyjna, religia prymitywna, religia archaiczna zbiorcze określenie systemów wierzeniowo - rytualnych
  • słowiańskie Religiami etnicznymi Afryki są: Religia ludu Akan Religia ludów Bantu Religia Berberów Religia Ibo Religia ludu Mbuti Religia starożytnego
  • Religie abrahamowe lub abrahamiczne religie mające swe korzenie w starożytnych przekazach żydowskiej świętej księgi Tory o Abrahamie, biblijnym patriarsze
  • Religia państwowa religia wspierana ideowo lub w systemie prawnym, jako jedyna, przez państwo. Jej struktury wyznaniowe są najczęściej bądź bezpośrednio
  • religiach W przeciwieństwie do parodii religii religie fikcyjne nie mają określonego celu, a są częścią świata przedstawionego. Przykładami religii
  • Religia Słowian zespół wierzeń, mitów i kultowych praktyk Słowian, zaliczany do systemów religii politeistycznych z akcentami panteistycznymi i być może
  • Religia naturalna religia która uznawana jest przez jej wyznawców za istniejącą od zawsze, a dokładniej: od początku historii danej grupy etnicznej
  • Klasyfikacja religii to jedno z zagadnień religioznawstwa. Na świecie jest lub było praktykowanych tysiące religii i wyznań, które poddają się podziałowi
  • Parodia religii zjawisko kulturowe polegające na działaniach i publikacjach imitujących istniejącą religię Parodie religii są często wyrazem protestu
  • Religia starożytnego Egiptu religia politeistyczna, zespół wierzeń wyznawanych przez starożytnych Egipcjan. Z okresu około 3100 p.n.e. w Górnym Egipcie
  • Filozofia religii dziedzina filozofii, której głównymi przedmiotami badań są: religia Bóg oraz poruszająca zagadnienia związane z zakładanymi przez
  • o religiach starożytnego Rzymu. W wyniku podbojów prowadzonych przez Imperium rzymskie, religia ta rozprzestrzeniła się na cały jego obszar. Religia starożytnego
  • animistycznych, muzułmanie i hinduiści. Około 10 ludności nie wyznaje żadnej religii Prawie 40 czarnej ludności Południowej Afryki to członkowie niezależnych
  • rozgałęzienia jak religia staronordycka pośród ludów północnogermańskich, kontynentalna religia germańska wśród kontynentalnych ludów germańskich i religia Anglosasów
  • Religia Mezopotamii zbiór wierzeń politeistycznych o szerokim zasięgu, który rozciągał się na prawie cały Bliski Wschód. Echo wierzeń Mezopotamii jest
  • Religia starożytnej Grecji politeistyczny kult starożytnej Grecji. Religia antycznych Greków w trakcie swojego rozwoju znajdowała się pod wpływem kultów
  • Psychologia religii interdyscyplinarna nauka z pogranicza psychologii i religioznawstwa, korzystająca z dorobku obu dziedzin. Z psychologicznego punktu
  • 6 tradycyjne religie plemienne 0, 4 i islam 0, 2 Inne religie wyznawało 4, 7 a 57 ludności nie utożsamiało się z żadną religią Duża część społeczeństwa
  • Socjologia religii dział socjologii zajmujący się wierzeniami, praktykami i instytucjami religijnymi w ich kontekście społecznym. Socjologia religii zajmuje
  • Religia na Wybrzeżu Kości Słoniowej zdominowana jest przez trzy główne religie islam, chrześcijaństwo i tradycyjne religie plemienne. Pozostali wyznający
  • Geografia religii jedna z młodszych dyscyplin geografii wyodrębniona w ramach geografii kultury i geografii człowieka, zajmuje się badaniem relacji
  • podstawowa, obok modlitwy, forma kultu religijnego, występująca we wszystkich religiach począwszy od pierwotnych do najbardziej rozwiniętych. Polega na składaniu
  • Religie a homoseksualizm religie odnoszą się w różny sposób do kwestii homoseksualizmu u ludzi. To odniesienie się poszczególnych wyznań do tej orientacji
  • Religia w Toruniu wspólnoty wyznaniowe działające na terenie Torunia. Osobny artykuł: Obiekty sakralne w Toruniu. W Toruniu znajduje się 25 kościołów
  • Religia w Ghanie zdominowana jest przez chrześcijaństwo, które wyznaje znaczna większość społeczeństwa. Największe mniejszości religijne stanowią muzułmanie
  • Religia w Nigerii kraju liczącym blisko 200 mln mieszkańców, zdominowana jest przez chrześcijaństwo na południu i islam na północy. Pozostali wyznający
  • Religia starosemicka politeistyczne wierzenia ludów semickich ze starożytnego Bliskiego Wschodu i północno - wschodniej Afryki. Religię starosemicką można
  • Historia religii nauka o dziejach religii część zespołu nauk zwanego religioznawstwem. Historię religii cechuje metodologia historyczna w badaniu genezy
  • Wezwanie religia odwołanie się do patrona danego kościoła lub parafii np. kościół pod wezwaniem św. Jana Dotyczy również odwołania się do nazwy
  • Religia w Czarnogórze jest zróżnicowana. Mimo że prawosławie jest dominującą formą religii istnieje także sporo wyznawców islamu i katolicyzmu. Dominujące

Religia: religia chrześcijańska, która religia była pierwsza, najmłodsza religia, religia w szkole, religia monoteistyczna, religie świata tabela, definicja człowieka religia, początki religii

Religia w szkole.

W Polsce Bóg umiera dzisiaj. Młodzi porzucają religię, w tym tempie. Kategoria grupuje hasła opisujące religie i wyznania. Osobne Główna strona: Religia Zobacz też: Propozycje haseł odnoszących się do religii. Powiązane. Religia monoteistyczna. Religia Historia Polski. Religia jest stosunkowo dawnym składnikiem kultury homo sapiens i tym samym dawną instytucją społeczną, pojawiła się bowiem w życiu.

Która religia była pierwsza.

Religia Wiadomości. 21.7 tys. katechetów zatrudniały w 2018 r. polskie przedszkola i szkoły publiczne poinformowało Ministerstwo Edukacji Narodowej w. Definicja człowieka religia. W Niemczech są wspólne lekcje religii dla chrześcijan i Polityka. Wychowanie poza religią dzi opiniotwórczy magazyn dla rodziców. Religia chrześcijańska. Rzecznik Episkopatu: Religia musi zostać w szkole, a Kościół nie. Osoba, która ma zostać matką chrzestną lub ojcem chrzestnym, musi podpisać oświadczenie, które dotyczy jej życia sakramentalnego i praktyk religijnych.

Początki religii.

Hitler kontra religia Portal historyczny historia dla. W Zakładzie kształtowana jest koncepcja filozofii religii jako analizy ekspresji egzystencjalnego doświadczenia człowieka wiary, a więc zakładająca ogląd religii. Religie świata tabela. Religia PCh24.pl Prawa Strona Internetu. Informacje z życia. Rzecznik Episkopatu polemizuje z postulatem wyrzucenia religii ze szkół, czego nie domagają się reformatorzy. Dowodzi, że za katechezę. Jak powstała religia? Racjonalista TV. Już teraz na słuchaj za darmo wszystkich stacji o tematyce Religia. Wszystkie strumienie radiowe i stacje radiowe w jednym miejscu. Odkryj je online już. Religia Wprost. III Rzesza popełniała zbrodnie nie tylko na narodach uznanych za gorsze. Za przeciwnika reżimu uważano też religię. Pierwsze miejsce na.

Sąd rozstrzygnie, czy weganizm to już religia, czy tylko pewien styl.

Szerokie rozumienie terminu religia, obejmujące każdą postać relacji człowieka do Rzeczywistości Absolutnej, upowszechniło się tak naprawdę stosunkowo. Religia - wiadomości ze świata religii. Judaizm jest religią narodu żydowskiego, która liczy sobie około 4000 lat, co czyni ją jedną z najstarszych tradycji religijnych na świecie. Jej wartości i historia​. Wszystkie stacje o tematyce Religia Radio. Ks. Kazimierz Misiaszek SDB. CZYM JEST RELIGIA? WPROWADZENIE. Istota religii. Podejmując zagadnienie religii, od strony jej istoty, sensu, genezy i. Do czego filozofii potrzebna jest religia? – Krytyka. Religia to szczera wiara w Boga, Ojca Wszechmogącego, który stworzył cały świat i Niebo. To wiara w Jego Syna Jezusa Chrystusa, w to że narodził się jako​.

Russell, Czzy religia wniosła pożyteczny wkład do cywilizacji.

Kiedy trwały protesty internautów w sprawie ACTA, w Szwecji pierwsze manifesty opublikowali wyznawcy nowej religii: Kościoła Ściągających. Hinduizm, buddyzm, islam, chrześcijaństwo, New Age czy wielkie. Gdy przyglądam się debatom na temat nauki i religii uderza mnie jedno ludzie nauki mówią o dowodach, a ludzie religii odnoszą się.

Religia i polityka – najważniejsze reportaże.

W Sanktuarium Dzieci Fatimskich w Szczecinie w sobotę odbył się odpust czyli lokalne święto kościoła. Przygotowaniem do uroczystości dla ponad 460 osób. Po bierzmowaniu uczniowie żegnają się z religią. Poseł PSL w programie Kawa na ławę zasugerował, że w Europie religii poza szkołą naucza się tylko we Francji. Ta wypowiedź wywołała. Religia najnowsze informacje. Czy w czasach postępującej laicyzacji, nacisku na rolę jednostki, rozwoju technologicznego i mozolnie wypracowywanej samotności w. Religia Tygodnik Powszechny. Diecezja sosnowiecka to jedna z tych, gdzie odsetek uczniów chodzących na lekcje religii jest jednym z najmniejszych w Polsce. Postanowiliśmy zapytać kilka​.

Religia na fali Religia na fali Radio Szczecin.

Religia wiedz co się święci. Informacje ze świata religii. Kościół w Polsce wiadomości, wydarzenia. Informacje z Watykanu, słowa papieża i biskupów. Czym jest religia? Kazimierz Misiaszek Portal OPOKA. Dominika Kozłowska: Zacznijmy od zasadniczej kwestii: dlaczego pytanie o przyszłość religii jest dziś problematyczne? Czy przyszłość religii jest niepewna?. Religia różne wyznania a związek MyDwoje. Religia. Tylko u NasKraj PolskaTygodnik Wprost Ks. Jacek Prusak o sprawie abp. Głódzia: Nie umknie uwadze papieża. Jestem przekonany, że skargi na abp​. Religia WP Opinie. Religia wróciła do szkół w 1990 roku na fali przemian ustrojowych i od tego czasu nie przestaje budzić emocji. Nadal ma wielu zwolenników.

Kategoria:Religie – pedia, wolna encyklopedia.

Minął termin społecznej przydatności do spożycia religii, przegrała starcie z nowoczesnością. Starsi jeszcze ją przełykają, ale młodzi szukają. Religia w Polsce StayPoland. Mój pogląd na temat religii jest taki jak Lukrecjusza uważam ją za chorobę zrodzoną z lęku i źródło niewypowiedzianych nieszczęść rodzaju ludzkiego. RELIGIA Moniuszko 200. Sprawdź tutaj tłumaczenei polski niemiecki słowa religia w słowniku online PONS! Gratis trener słownictwa, tabele odmian czasowników, wymowa. Zakład Badań nad Religią Instytut Filozofii i Socjologii Polskiej. 10.02.2020 Religia Święty Jan Paweł Wielki to tytuł wywiadu rzeki z papieżem Franciszkiem, który ukaże się we Włoszech we wtorek. Rozmowę.

Czy religia jest jeszcze człowiekowi potrzebna? – Forum Ekonomiczne.

Różne wyznanie partnerów jest problemem w Twoim związku? Jak radzić sobie z różnicą poglądów religijnych w związku?. Religia – Gmina Wyznaniowa Żydowska w Warszawie. Przebaczenie przynosi błogosławieństwo. RELIGIA. Pochwała chińsko ​watykańskiego porozumienia. Nasze kontakty rozwinęły się pozytywnie. RELIGIA. Religia w pigułce. Powody są prozaiczne – religia zwykle przypada na pierwszą albo ostatnią godzinę lekcyjną – komu chciałoby się wstawać wcześniej albo. Religia Fakt. Do Rzeczy nr 8: Wojna o celibat. Czy progresiści przegrali pierwsze starcie – raport Do Rzeczy. – Wbrew usilnym prośbom progresywnych biskupów papież​.

Wychowanie poza religią Dzieci są ważne.

Ks. DAMIAN WYŻKIEWICZ, nauczyciel religii wyróżniony w konkursie Nauczyciel roku 2019 r.: Zbyt często na lekcjach religii narzuca się uczniom jedną. W szkole czy poza, wyznaniowa czy ponadwyznaniowa jak uczą. Religia jako narzędzie polityki. W jednym ze swoich dialogów Platon, ustami zasiadającego na uczcie Sokratesa, omawiał przepis na państwo. Czy religia ma przyszłość? Miesięcznik Znak. Wegetarianin ofiarą cudu. Kromka upuszczona na posadzkę zmieniła się w plasterek sopockiej. Bóg wreszcie objawił się Ziemi, lecz 21 letni Konrad wcale nie. Jak piszemy: religii czy religi? Ortograf. Mój instynkt naukowca każe mi poszukiwać wielostronnego zrozumienia i jestem przekonany, że to właśnie religia pozwala mi je znaleźć. John Polkinghorne.

Bogdan Lisiak: Nauka i religia: konflikt czy dialog?.

Czy można pogodzić ateistę z teistą? W jaki sposób powinniśmy myśleć o religii i nauce oraz ich relacji we współczesnych społeczeństwach? Czy ateizm jest. MEN: religia w szkole kosztuje państwo prawie 1.5 miliarda zł. RELIGIA. Stanisław Moniuszko był osobą religijną. Urodził się w rodzinie katolickiej i do końca życia pozostał wierny temu wyznaniu. Nie mamy wprawdzie​. Religia nie może być przymusowa Kultura Liberalna. W tym polskim mieście uczniowie masowo rezygnują z lekcji religii. Tak to tłumaczą. Św. Jan Paweł II jak superbohater? Kontrowersyjne pluszaki. Jarema.

Religia tłumaczenie polski niemiecki PONS.

Ten artykuł pozwoli nam przyjrzeć się bliżej głównym systemom religijnym świata​. Są to kolejno hinduizm, New Age, buddyzm, islam i chrześcijaństwo. Każdy z. Religia Dziennik. Dr Bogdan Stelmach: Sytuacja z pedofilią jest demoniczna. Czyny kilku osób są w stanie zatrząść całym Kościołem. Ludzie najczęściej odchodzą w nocy.

Szamanizm

Szamanizm – zespół praktyk i wierzeń opierających swe pojmowanie stosunku świata namacalnego do świata duchowego na fundamentalnej roli szamana jako osoby zd...

Religia państwowa

Religia państwowa – religia wspierana ideowo lub w systemie prawnym, jako jedyna, przez państwo. Jej struktury wyznaniowe są najczęściej bądź bezpośrednio fi...

Religia naturalna

Religia naturalna – religia, która uznawana jest przez jej wyznawców za istniejącą od zawsze, a dokładniej: od początku historii danej grupy etnicznej czy na...

Bön

Bön, właściwa nazwa w języku szangszung to gyer wymowa: dzier; właściwie pełna poprawna nazwa brzmi: Jungdrung Bön) – starożytna tybetańska tradycja religijn...

Denominacja (religia)

Denominacja – występujące w religioznawstwie, naukach politycznych i prawie anglosaskim określenie wspólnoty religijnej, posiadającej odrębną podmiotowość ok...

Hellenizm (religia)

Hellenizm – współczesna religia politeistyczna, której wyznawcy czczą bogów starożytnych Greków. Termin hellenizm został po raz pierwszy użyty przez cesarza ...

Religie a homoseksualizm

Religie a homoseksualizm – religie odnoszą się w różny sposób do kwestii homoseksualności u ludzi. To odniesienie się poszczególnych wyznań do tej orientacji...

Religia starożytnego Rzymu

Religia starożytnego Rzymu – zbiór wierzeń i rytuałów praktykowanych w starożytnym Rzymie w formie kultu. Z powodu dużego zróżnicowania obrzędów, niektórzy m...

Religie etniczne

Religia etniczna – system wierzeń wyznawanych przez konkretną grupę etniczną, wykształcony w jej obrębie i ściśle związany z jej tradycją, kulturą i specyfik...

Ateizm

Ateizm – brak wiary w istnienie jednego bądź wielu bogów; ewentualnie odrzucenie teizmu, pogląd przeczący istnieniu sił nadprzyrodzonych i odrzucający wiarę ...