Топ-100
  • Zeitgeist (pojęcie filozoficzne) Zeitgeist (pojęcie filozoficzne)

    Zeitgeist – niemieckie wyrażenie oznaczające "ducha czasu” lub "ducha epoki”. Wyrażenie to odnosi się do intelektualnego i kulturalnego klimatu epoki. W języ...

  • Wigowski mit historyczny Wigowski mit historyczny

    Wigowski mit historyczny – deterministyczna koncepcja historiograficzna zgodnie z którą historia w sposób nieunikniony dąży do coraz większej wolności i oświ...

  • Wieczny powrót Wieczny powrót

    Wieczny powrót – koncepcja filozoficzna przyjmująca, że świat powtarzał się i będzie powtarzać się wciąż w tej samej postaci nieskończenie wiele razy. Koncep...

  • Teraźniejszość Teraźniejszość

    Teraźniejszość – część linii czasu dziejąca się obecnie. W tym sensie teraźniejszości przeciwstawia się przeszłość oraz przyszłość. W filozofii istnieje pozy...

  • Teleologia Teleologia

    Teleologia – teoria porządku celowego i pogląd, że porządek celowy zachodzi aktualnie w danej dziedzinie, zwłaszcza w całej rzeczywistości lub w całej rzeczy...

  • Przeznaczenie Przeznaczenie

    Przeznaczenie – los, dola, fatum, fortuna; predestynacja; to co powiedziane, przepowiedziane, zarządzone przez bogów; nieuchronna przyszłość. Z definicji jes...

  • Postęp Postęp

    Postęp – rozwój, udoskonalenie, przejście od niższego do wyższego etapu. Pojęcie postępu pochodzi z filozofii. Wiara w postęp była jedną z podstawowych zasad...

  • Pesymizm Pesymizm

    Pesymizm – postawa wyrażająca się w skłonności do dostrzegania tylko ujemnych stron życia, negatywnej oceny rzeczywistości oraz przyszłości. Przeciwieństwem ...

  • Optymizm Optymizm

    Optymizm – pogląd filozoficzny, według którego istniejący świat jest najlepszy z możliwych i racjonalnie urządzony, a życie jest dobre, można więc osiągnąć w...

  • Nowoczesność Nowoczesność

    Nowoczesność – w filozofii, postawa zakładająca prymat rozumu jako transcendentalnej normy społecznej. Okresem rozkwitu idei związanych z nowoczesnością jest...

  • Nadczłowiek Nadczłowiek

    Nadczłowiek – kategoria literacka, filozoficzna, i ideologiczna opisująca hipotetyczny "wyższy etap” rozwoju człowieka bądź wybitną jednostkę przewyższającą ...

  • Moskwa – Trzeci Rzym Moskwa – Trzeci Rzym

    Trzeci Rzym – koncepcja historiozoficzna stworzona przez mnicha Filoteusza z Pskowa przypuszczalnie pod koniec XV wieku, głosząca, że pierwszy Rzym upadł na ...

  • Mit Mit

    Mit – opowieść o bóstwach i istotach nadprzyrodzonych, przekazywana przez daną społeczność, zawierająca w sobie wyjaśnienie sensu świata i ludzi w ich doświa...

  • Millenaryzm Millenaryzm

    Milenaryzm, także chiliazm – w judaizmie i chrześcijaństwie pogląd wyznający bliskie nadejście tysiącletniego panowania Królestwa Bożego, szczególnej formy e...

  • Metodologia historii Metodologia historii

    Metodologia historii – dziedzina wiedzy zajmująca się badaniem metod stosowanych dla stworzenia historycznego opisu świata. Metodologia historii kooperuje za...

  • Mesjanizm polski Mesjanizm polski

    Mesjanizm – nurt literacko-filozoficzno-religijny w kulturze polskiej, którego największy rozkwit przypada na XIX wiek między powstaniem listopadowym a stycz...

  • Mesjanizm Mesjanizm

    Mesjanizm – określenie nadziei, która pojawiła się najpierw w religii Izraela, odnoszącej się do końca istnienia świata. Jej treścią jest mająca nadejść epok...

  • Historycyzm Historycyzm

    Historycyzm – pojęcie wprowadzone przez Karla R. Poppera – pejoratywna nazwa poglądu filozoficznego głoszącego, że w historii istnieją nieubłagane prawa i ro...

  • Historia święta Historia święta

    Historia święta – kategoria teologii, filozofii historii i fenomenologii religii odnosząca się do obecnego - głównie w kulturze judeochrześcijańskiej - sposo...

  • Heglizm Heglizm

    Heglizm – termin co najmniej trzech znaczeniach: brytyjskiego idealizmu połowy XIX w. i początku XX w. ; włoskiego idealizmu połowy XIX w. i początku XX w. n...

  • Fatalizm Fatalizm

    Fatalizm – wiara w przeznaczenie, tzn. w nieuchronność przyszłości. Pogląd ten mówi, że przyszłość i wydarzenia, które dopiero się mają wydarzyć, są już usta...

  • Determinizm Determinizm

    Determinizm przyczynowy - koncepcja filozoficzna, według której wszystkie zdarzenia w ramach przyjętych paradygmatów są połączone związkiem przyczynowo-skutk...

  • Amalrycjanie Amalrycjanie

    Amalrycjanie, amolrianie, amorianie – średniowieczna herezja swobodnie nawiązująca do poglądów Amalryka z Bène. Amarycjanie, działający w XIII wieku we Franc...

  • Filozofia historii Filozofia historii

    Filozofia historii – nauka filozoficzna zajmująca się refleksją nad sensem i istotą dziejów rozumianych jako całość uporządkowanych lub nieuporządkowanych zm...

Filozofia historii

Filozofia historii – nauka filozoficzna zajmująca się refleksją nad sensem i istotą dziejów rozumianych jako całość uporządkowanych lub nieuporządkowanych zm...

Aktywizm

Aktywizm - stanowisko filozoficzne głoszące metafizyczne pierwszeństwo aktywności i zmiany nad trwałością i stałością. Stanowiska aktywistyczne pojawiły się ...

Amalrycjanie

Amalrycjanie, amolrianie, amorianie – średniowieczna herezja swobodnie nawiązująca do poglądów Amalryka z Bène. Amarycjanie, działający w XIII wieku we Franc...

Cykl (filozofia)

Cykl raczej periodos) – odstęp czasu, w którym dane zjawiska powtarzają się w tym samym porządku. Pojęcia cyklu i cykliczności miały znaczenie dla filozofii ...

Dekadentyzm

Dekadentyzm – nurt światopoglądowy i artystyczny, który swój początek miał około 1890 roku. Pojęcie to wywodzi się od francuskiego słowa décadence, oznaczają...

Determinizm

Determinizm przyczynowy - koncepcja filozoficzna, według której wszystkie zdarzenia w ramach przyjętych paradygmatów są połączone związkiem przyczynowo-skutk...

Długie trwanie

Długie trwanie – termin opracowany przez Fernanda Braudela oznaczający perspektywę czasową, w której dokonują się przemiany cywilizacyjne i religijne. Z pers...

Dzieje (pojęcie)

Dzieje - w teorii historii i metodologii historii zbiór wszystkich zdarzeń będących przedmiotem badań historycznych, odpowiednik łacińskiego pojęcia res gest...

Fatalizm

Fatalizm – wiara w przeznaczenie, tzn. w nieuchronność przyszłości. Pogląd ten mówi, że przyszłość i wydarzenia, które dopiero się mają wydarzyć, są już usta...

Filozofia genezyjska

Filozofia genezyjska – koncepcja filozoficzna stworzona przez Juliusza Słowackiego, rozważająca zarówno rolę narodu jak i jednostki w historii. Zdaniem Słowa...

Finalizm

Finalizm - w filozofii historii pogląd, że dzieje stale zmierzają do określonego z góry celu, który jako realizacja wszystkiego, co w nich zalążkowo zawarte,...

Geisteswissenschaften

Geisteswissenschaften - nauki humanistyczne i społeczne specyficznie rozumiane i specyficznie uprawiane w niemieckim kręgu kulturowym. Metodologię Geisteswis...

Heglizm

Heglizm – termin co najmniej trzech znaczeniach: brytyjskiego idealizmu połowy XIX w. i początku XX w. ; włoskiego idealizmu połowy XIX w. i początku XX w. n...

Heroizm

Heroizm – zdolność dokonywania wielkich czynów przez bohaterów lub ludzi wyróżniających się wyjątkową świadomością swojej misji historycznej, często utożsami...

Historia święta

Historia święta – kategoria teologii, filozofii historii i fenomenologii religii odnosząca się do obecnego - głównie w kulturze judeochrześcijańskiej - sposo...

Historiologia

historiologia - stara się ująć wszelkie stopnie i poziomy nauk o dziejach, o historii. Wyróżnia ona głównie trzy poziomy tych nauk: historiografię wszelkich ...

Historycyzm

Historycyzm – pojęcie wprowadzone przez Karla R. Poppera – pejoratywna nazwa poglądu filozoficznego głoszącego, że w historii istnieją nieubłagane prawa i ro...

Historyczność

Historyczność: 1. Kategoria opisu zjawisk lub osób oznaczająca: Realność zjawisk lub osób np. tzw. problem historyczności Jezusa, czyli ich rzeczywistą obecn...

Historyzm (filozofia)

Historyzm – stanowisko filozoficzne i metodologiczne postulujące poznawanie rzeczywistości oraz ujmowanie zjawisk, zwłaszcza społecznych i kulturowych, w spo...

Indeterminizm

Indeterminizm – koncepcja filozoficzna na gruncie przyrodniczym, która zakłada, że związek między przyczyną a skutkiem w przyrodzie nie jest ścisły – dopuszc...

Koniec świata

Koniec świata – potencjalny, różnie wyobrażany, proces zakończenia istnienia świata. Jest on powszechnie związany z nauką, filozofią, religią i kulturą. Okre...

Materializm historyczny

Materializm historyczny - marksistowska teoria, będąca zastosowaniem materializmu dialektycznego na obszarze historii i nauk społecznych. Według materializmu...

Mesjanizm

Mesjanizm – określenie nadziei, która pojawiła się najpierw w religii Izraela, odnoszącej się do końca istnienia świata. Jej treścią jest mająca nadejść epok...

Mesjanizm polski

Mesjanizm – nurt literacko-filozoficzno-religijny w kulturze polskiej, którego największy rozkwit przypada na XIX wiek między powstaniem listopadowym a stycz...

Metahistoria

Metahistoria – termin używany we współczesnej historiografii, oznaczać może świadome lub nieświadome nieobiektywne podejście do tematu, powielanie mitów hist...

Metodologia historii

Metodologia historii – dziedzina wiedzy zajmująca się badaniem metod stosowanych dla stworzenia historycznego opisu świata. Metodologia historii kooperuje za...

Millenaryzm

Milenaryzm, także chiliazm – w judaizmie i chrześcijaństwie pogląd wyznający bliskie nadejście tysiącletniego panowania Królestwa Bożego, szczególnej formy e...

Mit

Mit – opowieść o bóstwach i istotach nadprzyrodzonych, przekazywana przez daną społeczność, zawierająca w sobie wyjaśnienie sensu świata i ludzi w ich doświa...

Moskwa – Trzeci Rzym

Trzeci Rzym – koncepcja historiozoficzna stworzona przez mnicha Filoteusza z Pskowa przypuszczalnie pod koniec XV wieku, głosząca, że pierwszy Rzym upadł na ...

Nadczłowiek

Nadczłowiek – kategoria literacka, filozoficzna, i ideologiczna opisująca hipotetyczny "wyższy etap” rozwoju człowieka bądź wybitną jednostkę przewyższającą ...

Nowoczesność

Nowoczesność – w filozofii, postawa zakładająca prymat rozumu jako transcendentalnej normy społecznej. Okresem rozkwitu idei związanych z nowoczesnością jest...

Optymizm

Optymizm – pogląd filozoficzny, według którego istniejący świat jest najlepszy z możliwych i racjonalnie urządzony, a życie jest dobre, można więc osiągnąć w...

Pesymizm

Pesymizm – postawa wyrażająca się w skłonności do dostrzegania tylko ujemnych stron życia, negatywnej oceny rzeczywistości oraz przyszłości. Przeciwieństwem ...

Pierwsza przyczyna

Pierwsza przyczyna, nieruchomy poruszyciel - w filozofii arystotelejskiej i w średniowiecznej scholastyce i filozofii chrześcijańskiej, a także w filozofii m...

Postęp

Postęp – rozwój, udoskonalenie, przejście od niższego do wyższego etapu. Pojęcie postępu pochodzi z filozofii. Wiara w postęp była jedną z podstawowych zasad...

Proces historyczny

Proces historyczny - kategoria filozofii historii i metodologii historii opisująca wydarzenia historyczne jako wzajemne powiązane relacją przyczynowo-skutkow...

Przeznaczenie

Przeznaczenie – los, dola, fatum, fortuna; predestynacja; to co powiedziane, przepowiedziane, zarządzone przez bogów; nieuchronna przyszłość. Z definicji jes...

Teleologia

Teleologia – teoria porządku celowego i pogląd, że porządek celowy zachodzi aktualnie w danej dziedzinie, zwłaszcza w całej rzeczywistości lub w całej rzeczy...

Teraźniejszość

Teraźniejszość – część linii czasu dziejąca się obecnie. W tym sensie teraźniejszości przeciwstawia się przeszłość oraz przyszłość. W filozofii istnieje pozy...

Wieczny powrót

Wieczny powrót – koncepcja filozoficzna przyjmująca, że świat powtarzał się i będzie powtarzać się wciąż w tej samej postaci nieskończenie wiele razy. Koncep...

Wigowski mit historyczny

Wigowski mit historyczny – deterministyczna koncepcja historiograficzna zgodnie z którą historia w sposób nieunikniony dąży do coraz większej wolności i oświ...

Wojna nauki z religią

Wojna nauki z religią – pojęcie historiozoficzne obecne od drugiej połowy XIX w. w amerykańskiej i brytyjskiej pozytywistycznej i naturalistycznej historiogr...

Zeitgeist (pojęcie filozoficzne)

Zeitgeist – niemieckie wyrażenie oznaczające "ducha czasu” lub "ducha epoki”. Wyrażenie to odnosi się do intelektualnego i kulturalnego klimatu epoki. W języ...