Топ-100

Synteza sztuk

Synteza sztuk – idea i praktyka syntezy sztuk, rozumianej jako ich wspólnota mimo rozmaitości tworzywa. Związana z poszukiwaniem uniwersalnego języka sztuki. Od okresu romantyzmu określana jako correspondance des arts.

1. Antyczna tradycja
Tradycje takiego myślenia i postawy teoriopoznawczej sięgają antyku, przejawiając się w rozmaitych językach symbolicznych badacze wskazują np. egipskie hieroglify. Już wówczas ujawniało się powiązanie słowa i obrazu – w piktogramach, będących zalążkiem nowożytnej literatury wizualnej jako integralne połączenie różnorodnego tworzywa i wspólnych znaczeń.
W kulturze greckiej znamienne było powiązanie liryki oraz muzyki i traktowanie tekstu jako wiersza melicznego, który zawsze winien być kojarzony z melodią i wyśpiewywany. Tak np. wszystkie dochowane wiersze Safony mają charakter meliczny gr. melos znaczy tyle co melodia.
W kulturze rzymskiej poeta Horacy w swym Liście do Pizonów znanym jako Sztuka poetycka zawarł słynny zwrot ut pictura poesis łac. poezja jak malarstwo, wykorzystany jako inspiracja w estetyce renesansowej, np. przez Leonarda da Vinci jako autora Traktatu o malarstwie.

2. W średniowieczu i renesansie
Swoistą, poza inspiracją antyczną, wrażliwość na wspólnotę sztuk ujawniało średniowiecze, zwłaszcza jego ars moriendi łac. sztuka umierania jako temat w sztukach plastycznych ujmowany na sposób fabularny i "literacki”.
Innym obszarem wzajemnego przenikania się sztuk była w średniowieczu książka rękopiśmienna. Rozkwitające w epoce, najpierw w klasztorach benedyktynów za sprawą św. Benedykta i jego Reguły, inspirującej kulturę intelektualną, zamiłowanie do książki na razie pisanej ręcznie na pergaminie przejawiało się w zakładaniu przy klasztorach bibliotek, w których istniało scriptorium, gdzie mnisi – kopista skryba, czyli scriptor – łac. pisarz i malarz – wykonywali wspólnie ozdobną księgę rękopiśmienną kopiując dzieło już istniejące lub pisząc nowe. Z czasem ta kultura książki ogarnęła inne zakony np. dominikanów oraz dwory świeckie. W książce takiej tekst spisany był kaligraficznie, ilustrowały zaś go małe, a czasem ogarniające całą stronę, iluminacje sporządzone jako barwny rysunek lub wykonany akwarelą malunek. Odbiorca równocześnie czytał i "widział” dzieło – tak się działo w toku percepcji Biblii zwykle Wulgaty z obficie ilustrowanych ksiąg określanych jako Biblia pauperum. W Polsce arcydziełem w tej mierze są późnośredniowieczne z 1532 Rozmyślania dominikańskie, dolorystyczna proza pasyjna, której naturalistycznie ujęte ilustracje ukazują krwawe cierpienia Chrystusa. Księgi takie, niezależnie od ich tematu i jakości artystycznej, zapowiadają strukturalnie estetykę komiksu.
Pojawił się też w epoce średniowiecza artysta wszechstronny, ogarniający i zespalający wyobraźnią wiele sztuk – to kobieta, benedyktynka i mistyczka Hildegarda z Bingen: poetka, malarka, kompozytorka, także teolożka kobieta-teolog i filozofka.
Renesans zainteresowany był wyobraźnią, którą traktował jako fantazjowanie, lecz i poznanie. Podstawy teoretyczne syntezy sztuk do czego nawiązał romantyzm dała filozofia i estetyka neoplatonizmu florenckiego, zwłaszcza Marsilio Ficino w obszernych komentarzach do Uczty Platona i w traktacie Teologia platońska. Przedmiotem uwagi odrodzenia był też symbol. Gian Francesco Pico della Mirandola w eseju O wyobraźni wskazywał obrazy symboliczne jako piękne i pomocne w wychowaniu młodzieży. W tym duchu publikowano liczne leksykony symboli.
Dzięki wynalazkowi druku książki były już drukowane, a zyskiwały często przez wzgląd na średniowieczną tradycję ksiąg rękopiśmiennych bogatą oprawę typograficzną, z wykorzystaniem grafik zwykle drzeworytów, co wymagało od czytelnika percepcji w duchu syntezy sztuk. Taki charakter miał np. Źwierzyniec Mikołaja Reja, zawierający ryciny, jako swoista książka emblematyczna. Upowszechniały się też tomy, w których tekst traktowany był jako osobne tworzywo graficzne; stanowiły one zalążek literatury wizualnej.
Poszukiwania ściśle pojętej syntezy artystycznej hamował jednak klasycyzm renesansowy, akcentujący raczej autonomię każdej ze sztuk.

3. Barok epoką syntezy sztuk
W pełni rozwijała myślenie o wspólnocie dopiero epoka baroku, poszukująca wiedzy uniwersalnej oraz duchowej i formalnej jedności wszystkich sztuk. Barokowe słowniki symboli otwierały na rozumienie bytu jako jedności wszelkich jego duchowych i materialnych przejawów – jedności "pochwyconej” przez symbol. Znaczenie szczególne miał Cesare Ripa i jego Ikonologia – obszerny, ilustrowany drzeworytami, słownik pojęć, ujętych na sposób emblematyczny: jako wizerunek symboliczny i komentarz dyskursywny do niego. W wieku XX nawiązał m.in. do niego Erwin Panofsky, budując własną koncepcje ikonologii ikonografii jako nauki o treściach symbolicznych dzieła sztuki. Ukazywano też w epoce baroku współzależność natury i kultury. Miało to wpływ na estetykę barokową.
Polak Sarbiewski w eseju O zaletach i wadach elegii w duchu rozpoznania jednolitości percepcji analizował emocyjny wymiar samogłosek, a w obszernym traktacie Dii gentium dał słownik mitów kultury, łączący tradycję antyczną i chrześcijańską.
W obrębie sztuki barokowej spełnieniem syntezy sztuk stał się emblemat jako gatunek z pogranicza literatury i sztuk plastycznych. Częste były też dzieła i książki traktowane eksperymentalnie jako całość z pogranicza literatury i sztuk plastycznych, z fantazyjnym składem tekstu, traktowanego od strony typograficznej na sposób "malarski”. Tekst przybierał kształt berła, drzewa, szklanicy itd. Barok jest w tej mierze okresem bujnego rozkwitu literatury wizualnej. W Polsce formy takie częste były w literaturze okolicznościowej, a przykładem są teksty w kształcie krzyża, berła, gwiazdy, obelisku czy pomnika nagrobnego.
Najpełniej jednak marzenie o wspólnocie sztuk urzeczywistnia opera, gatunek powstały w epoce baroku, właśnie na gruncie poszukiwania syntezy, tutaj łączącej muzykę kompozycja, tworząca fundament dźwiękowy, literaturę wyśpiewywane libretto, teatr inscenizację i malarstwo z którego czerpie scenografia. Opera ukształtowała się w kręgu Cameraty florenckiej podłoże teoretyczne nowemu myśleniu estetycznemu dał renesansowy jeszcze Vincenzo Galilei w przełomowym traktacie Dialogo della musica antica e moderna, rozwinęła w Wenecji, a pierwsze jej arcydzieła dał Claudio Monteverdi premiera w 1607 jego Orfeusza uchodzi za początek trwania gatunku.
Barokowe wizjonerstwo, łączące rozmaite tworzywa i obszary percepcji pozwalało praktycznie spełniać koncepcję syntezy sztuk – tak pisali Shakespeare, Calderon w swoich autos sacramentales, Marino w poemacie LAdone, a w Polsce Samuel Twardowski.

4. Rygoryzm oświecenia
W okresie oświecenia akcentowano, w duchu estetyki klasycyzmu, raczej odrębność poszczególnych sztuk Lessing w eseju Laokoon, 1766, rozpatrujący różnice między malarstwem a literaturą.
Wyjątek stanowiła opera, nie cała często ograniczana wówczas do samego popisu wokalnego, ale ta, którą tworzył Wolfgang Amadeus Mozart. Dwa jego najpełniejsze dzieła operowe – Don Giovanni oraz Czarodziejski flet – tworzą idealnie harmonijne zespolenie muzyki, tekstu, fabuły i gry wyobraźni.

5. Romantyzm i wspólnota sztuk
Okresem odnowienia dawnych marzeń i nowej fascynacji syntezą sztuk stał się, ponawiający w tej mierze dawne myślenie, a sięgający też do mistrzów baroku jak Shakespeare, romantyzm. Inspirację dał też w swych wykładach z estetyki Hegel, który traktował sztukę jako przejaw absolutu w postaci zmysłowej, obszerne rozważania poświęcając formom symbolicznym w sztuce, "romantycznej formie sztuki” i poszczególnym rodzajom sztuk.
Myśl filozoficzna i estetyczna romantyzmu często skupiała się wokół duchowej jedności człowieka i natury, także kultury i natury, oraz bliskości osoby ludzkiej i Boga, wysnuwając z tego projekt sztuki, która na sposób symboliczny te powinowactwa ukaże: pisali o tym Jean Paul Richter, Friedrich Schleiermacher, malarz Otto Runge zaprzyjaźniony z symbolicznie przedstawiającym pejzaż malarzem Friedrichem, także myśliciel Karl Trahndorff 1782-1863, który najmocniej rozwijał koncepcję Gesamtkunstwerk. Wszędzie tu sztuka pojmowana jest jako jednorodny mimo rozmaitości tworzywa język odsłaniający byt – "dzieło totalne” Gesamtkunstwerk.
Spełnienie syntezy sztuk dali autorzy z pogranicza oświecenia i romantyzmu: Johann Wolfgang Goethe w tragedii Faust i, zwłaszcza, wszechstronny William Blake.
W dojrzałym romantyzmie koncepcję wspólnoty wyobraźni i tworzywa głosili i spełniali, otwierając swą twórczość na inspirację innych sztuk: malarz Eugène Delacroix i polski kompozytor Fryderyk Chopin. Także inni polscy romantycy kształtują syntezę sztuk: Juliusz Słowacki zwłaszcza w utworach późnych dający wizyjną jedność poezji oraz malarskich i muzycznych efektów i Cyprian Norwid.
Rodzajem obfitującym w tej epoce w wielkie wizje w duchu syntezy sztuk był dramat, a ściślej gatunek dla epoki idiomatyczny – dramat romantyczny. Wielką rolę w jego ukształtowaniu miała romantyczna recepcja baroku jeszcze nie nazywano go tak jako epoki, w tym Calderona, a zwłaszcza Shakespeare’a, czytanego jako wizjoner, który uczy wolności artystycznej, a łączy rozmaite style i tworzywa sztuk. Teoretyczne podstawy dramatu romantycznego sformułował Victor Hugo. Synkretyczną wizję i spełnienie syntezy sztuk dał Goetheański Faust, pełen efektów muzycznych i, szczególnie w części II, nieomal "filmowych”. Jeszcze w romantyzmie te jego cechy uwypukliły adaptacje operowe, które dali Charles Gounod Faust i Hector Berlioz Potępienie Fausta. W obrębie polskiego dramatu romantycznego synkretyczne wizje dają Adam Mickiewicz w Dziadach zwłaszcza w części II i Juliusz Słowacki w dramatach najpełniej w ostatnim – Samuelu Zborowskim.
Opera romantyczna ponawiała pierwotną, ukształtowaną w baroku, tradycję gatunku jako formy synkretycznej. We Francji odmianą gatunku, bezwiednie bez takiej świadomości estetycznej nawiązującą do baroku, stała się grand opéra, której przedstawicielem był Giacomo Meyerbeer. Często jednak opera romantyczna skupiała się nazbyt wokół popisowych partii wokalnych, zatracając istotę gatunku.
Znaczenie szczególne miał więc późnoromantyczny kompozytor Richard Wagner, formułujący w pismach teretycznych koncepcję dramatu muzycznego odróżnianego od opery. Wysnute z tych założeń jego dzieła jak Tristan i Izolda, tetralogia Pierścień Nibelunga były nowym spełnieniem barokowo-romantycznej koncepcji spójności tworzywa różnych sztuk w obrębie jednego kreacyjnego dzieła wizyjnego. Wagner urzeczywistniał postulowane przez wcześniejszych teoretyków "dzieło totalne” – Gesamtkunstwerk. Sam też pisał poetyckie libretta do swych dzieł.

6. Od symbolizmu do modernizmu
Pod wrażeniem wizji "totalnego” dzieła sztuki Richarda Wagnera, Charles Baudelaire uznał muzykę za wzór dla poezji wyrażającej najbardziej osobiste i nieuchwytne przeżycia oraz wrażenia. Takiego znaczenia nabrała dla symbolistów muzyka, bo to właśnie ona – skuteczniej niż słowo, a nawet obraz wtedy jeszcze realistyczny – pobudzała uczucia i wyzwalała intuicję. Słynny sonet Baudelaire Correspondances z tomu Kwiaty zła, 1857) stał się wkrótce cząstką zwrotu corespondances des arts jako terminu z zakresu estetyki. Baudelaire przedstawiał w tym sonecie duchowe powinowactwo człowieka i natury, nazwanej "lasem symboli”. Z tej romantycznej wizji przyrody poeta wysnuł nową koncepcję symbolu, jako nie tyle cząstki pewnego rozpoznawalnego leksykonu znaczeń, ile głęboko osobistej i niepojmowalnej wizji. Baudelaire zainspirował tak symbolizm jako estetykę i kierunek artystyczny, który otwierał się na powinowactwa sztuk i zmierzał w stronę wielkiej synkretycznej wizji. Tak pisał Arthur Rimbaud, co wyraża jego poezja i proza poetycka, a programowo sonet Samogłoski odsłaniający powinowactwa między dźwiękiem a obrazem.
Z inspiracji nowego symbolizmu modernizm jako epoka w literaturze i sztuce sięgał po syntezę sztuk często. Rozwijali to twórczo kompozytorzy Gustav Mahler w swych, bogatych w treści filozoficzne symfoniach i Aleksandr Skriabin łączący dźwięk i kolor w obrębie wykonania – słynna koncepcja "fortepianu świetlnego”. Spośród artystów Młodej Polski najwszechstronniej urzeczywistnia wspólnotę sztuk Stanisław Wyspiański, poeta, malarz i rysownik – zwłaszcza w dramatach Noc listopadowa, Wesele i wizjonerskim Akropolis. Syntezę sztuk realizuje też Tadeusz Miciński w – ujętej z malarskim i niemal "filmowym” rozmachem – tragedii Bazylissa Teofanu
Określenia synteza sztuk i korespondencja sztuk często używane są zamiennie, tymczasem różnią się celami i dziedzinami sztuki, w których się głównie przejawiały.
Po I wojnie światowej poeta Guillaume Apollinaire w zbiorze Kaligramy 1918 śmiało traktował tekst jak swobodną kompozycję graficzną, nadając całości charakter poezji wizualnej np. w utworze Mandolina, goździk i bambus. Także futuryzm często eksperymentował, próbując syntezy sztuk.
Nową pochwałę wyobraźni dał surrealizm, niejako programowo otwarty na swobodne pole skojarzeń i zespolenie tworzywa różnych sztuk. Teoretyk kierunku, André Breton, dał w Manifeście surrealizmu 1924 program sztuki wyzwolonej i fantasmagorycznej. Skromniej wypadły ówczesne realizacje artystyczne tych założeń. Wyjątkiem był niemy film Luisa Buñuela Pies andaluzyjski z 1928 roku – halucynacyjny splot drastycznych obrazów słynna scena przecinania oka brzytwą o niejasnym znaczeniu symbolicznym, zwłaszcza erotycznym; było to jednak przede wszystkim studium podświadomości. Wielkie jest natomiast znaczenie idei surrealizmu jako inspiracji dla sztuki późniejszej – oto przyzwolenie z ducha baroku i romantyzmu na kreacyjną swobodę artysty.
W dwudziestoleciu międzywojennym futurystyczny poeta i malarz Tytus Czyżewski ujmował swe utwory na sposób bliski poezji wizualnej – to wiersze Poznanie i Dom, poemat Elektryczne wizje. Tom Czyżewskiego Pastorałki efekt syntezy sztuk uzyskuje, łącząc tekst poetycki i stylizowane na dawną grafikę ilustracje Tadeusza Makowskiego. Bliscy syntezy sztuk są dwaj wszechstronni artyści: Witkacy i Bruno Schulz, tak w zakresie rozległości działań twórczych, jak ukształtowania tworzywa dzieł. Witkacowska teoria Czystej Formy była także projektem sztuki ujętej synkretycznie, która wyraża jak pisał "uczucia metafizyczne”, łącząc wymiar estetyczny i egzystencjalny, a stanowiąc oczyszczającą katharsis. Witkiewicz nadawał swym obrazom olejnym z okresu formizmu wymiar literacko-wizyjny Kuszenie świętego Antoniego, z kolei w dramatach kształtował pełne napięcia obrazy, wyrafinowane kompozycyjnie, ujęte malarsko i "filmowo”. Schulz tworzył osnute wokół erotycznej fabuły grafiki Xięga bałwochwalcza, a prozę ujmował jako ekspresjonistycznie budowane bogate plastycznie obrazy.

7. Ponowoczesność
Literatura nowsza nawiązuje do idei syntezy sztuk często przy okazji podejmowanego eksperymentu. Jan Lechoń, poeta zawsze wrażliwy na malarstwo i muzykę, wiersz Sarabanda dla Wandy Landowskiej ze swego ostatniego tomu Marmur i róża, 1954 ujął jako niemal muzyczną, wedle tytułu, sarabandę, której rytm przypomina miniaturę klawesynową. Jarosław Iwaszkiewicz jeszcze w okresie międzywojennym w dedykowanym Witkacemu utworze Wieczór u Abdona 1922 budował nastrojową opowieść fabularną jak senną wizję, znamienną muzycznym rytmem i malarską wyrazistością nawarstwiających się obrazów. Po latach podobnie – jak syntezę narracji psychologicznej, malarsko ujętych obrazów i prowadzonych jak leitmotiv wątków muzycznych sięgając stosującego taką technikę kompozycji Wagnera – zbudował opowiadanie Sny z tomu Sny. Ogrody. Sérénité 1974. W późnym tomie poezji i prozy Album tatrzańskie 1975 zamieścił zaś pisany zrytmizowaną prozą poetycką utwór Niebo, opatrzony na wstępie autorskim komentarzem, iż jest to "usiłowanie możliwie ścisłe oddania w słowie formy sonatowej” – utwór jest więc literacką transpozycją muzycznej formy sonaty.
W kulturze współczesnej programowo syntezę sztuk kształtował kompozytor Olivier Messiaen, zwłaszcza w operze Święty Franciszek z Asyżu i muzyce elektronicznej wykorzystującej fale Martenota. Rozmaite tworzywa łączy też w dziełach operowych Krzysztof Penderecki, najpełniej w sacra rappresentazione to odmiana gatunkowa opery Raj utracony, sięgającym wprost do barokowo-romantycznej tradycji stylistycznej.
Indywidualność szczególną stanowił wszechstronny Roland Topor, z tradycji baroku i, zwłaszcza, surrealizmu znał osobiście Bretona wywodzący swą twórczość rysownik, grafik, dramaturg i autor opowiadań, współpracujący też z filmem latarnia magiczna dla Casanovy Felliniego.
Powstały w okresie modernizmu film jako technika rejestrowania i unaoczniania ruchu, a z czasem i sztuka, mógł budować synkretyczną wizję z chwilą uzyskania technicznej dojrzałości przekazu w obrębie precyzji dźwięku i barwy. Stało się to w latach 50-60. XX wieku. Najpełniej i z barokowym rozmachem budował wielkie wizje filmowe Federico Fellini – reżyser o wyobraźni malarza i uzdolnieniach plastycznych, wrażliwy też muzycznie. Tworzył syntezę sztuk w obrębie całego dzieła, z kulminacją w wybranych sekwencjach – tak w filmach Giulietta i duchy zmysłowe i orgiastyczne epizody w domu Suzy, sąsiadki głównej bohaterki, Satyricon wędrówka homoseksualnych kochanków przez dom publiczny, Rzym pokaz mody kościelnej, Casanova latarnia magiczna projektu Topora, brzmiący chóralnie muzyką Wagnera epizod niemiecki, Miasto kobiet żona bohatera, śpiewająca w domu Snaporaza arię z Verdiowskiej Traviaty, A statek płynie muzyka Verdiego w scenie rozsypania prochów śpiewaczki na morzu oraz tonięcia okrętu.
Podobny styl ujawniał Luchino Visconti który cenił zresztą operę i reżyserował spektakle operowe w filmach Lampart i Zmierzch bogów, ale zwłaszcza w przesyconym muzyką Wagnera Ludwigu którego bohaterem był obłąkany protektor kompozytora – król Ludwik Bawarski. Syntezę sztuk podejmuje Ken Russell, przesycając swe filmy muzyką portretowanych kompozytorów, wykorzystywaną też w scenach ściśle wizyjnych Kochankowie muzyki – o Czajkowskim; Mahler, a w Diabłach dając brutalną i steatralizowaną wizję epoki baroku. Russell zrealizował w 1975 film Tommy, stanowiący barokowo bujną plastycznie adaptację musicalu – synteza sztuk wkroczyła tak w krąg kultury masowej. Z kolei w filmach Andrieja Tarkowskiego syntezę sztuk tworzą bezpośrednie cytaty z dzieł malarstwa, powiązane z muzyką wielkich mistrzów. Podobną syntezę uzyskiwał Werner Herzog, wiążąc "malarsko” filmowany pejzaż i dźwięk Szklane serce – z psychodeliczną muzyką rockową, Fitzcarraldo – z muzyką operową.
Spośród polskich reżyserów Andrzej Wajda świadomie imituje obrazy malarskie w filmach Wesele odwołując się do pasteli Wyspiańskiego i Brzezina stylizując kadry na kompozycje symboliczne Jacka Malczewskiego, nadaje też znaczenie dramatyczne barwie. Wojciech Has w filmie Sanatorium pod Klepsydrą, wizjonersko przetwarzającym prozę Schulza, zyskał efekt syntezy sztuk dzięki malarskiej kompozycji kadrów i barokowo oraz secesyjnie ujętej scenografii Jerzego Skarżyńskiego. Andrzej Żuławski w ujętym jak metafizyczny thriller historyczny Diable efekt wizjonerskiej syntezy uzyskał, łącząc wysmakowane malarsko kadry bliskie pejzaży Friedricha z brzmiącą rockowo muzyką Andrzeja Korzyńskiego. Współcześnie Lech Majewski zrealizował operowo ujęty film Pokój saren w całości śpiewany, wykorzystywał też w kadrach malarstwo Angelus – sięgający do malarza naiwnego Teofila Ociepki, Ogród rozkoszy ziemskich – do obrazu Boscha.
Miejsce osobne zajmuje film operowy, stanowiący adaptację opery, jednak tylko wówczas, kiedy reżyser nie zmierza w stronę realizmu, ale wysnuwa konsekwencje artystyczne ze spotkania wielu sztuk w obrębie jednego dzieła. Tak uczynili Ingmar Bergman Czarodziejski flet według Mozarta i Andrzej Żuławski Borys Godunow według Musorgskiego. Bliski jest temu europejski film muzyczny, który odchodzi od tradycji realistycznie kształtowanego musicalu – to Jacques Demy i Parasolki z Cherbourga z Catherine Deneuve w roli głównej i muzyką Legranda, film w całości śpiewany, ale też pełen wysmakowanych kolorystycznie kadrów.
W obrębie malarstwa oraz rzeźby po II wojnie światowej synteza sztuk ujawniała się, zresztą często, poprzez synkretyzm formy, a w końcu odejście od gotowego, ukończonego przez artystę, dzieła na rzecz ukazywania procesu twórczego przy wykorzystaniu tworzywa różnych sztuk. Tak sztuka konceptualna jak, pokrewny jej, performance improwizując, ukazując sztukę jako proces – wykorzystują najrozmaitsze tworzywo: malarskie, literackie, ale zwłaszcza technikę multimedialną szczególnie wideo. Tak, przy wykorzystaniu urządzeń elektronicznych oraz techniki cyfrowej, urzeczywistnia się dawna, wielowiekowa, idea syntezy sztuk.
W obrębie kultury masowej zjawiskiem wysnutym z, najprostszej, syntezy tworzywa w obrębie percepcji jest komiks. Ciekawszy, a często wyrafinowany stylowo i wybitny artystycznie, praktyczny przejaw syntezy sztuk to wideoklip – zjawisko powszechne w obrębie popularnej kultury muzycznej, a oparte na kojarzeniu obrazu i dźwięku. Interpretując, a raczej unaoczniając, piosenkę teledysk osnuwa wokół niej zarys fabuły, stawia przed wykonawcą zadania aktorskie, nadaje znaczenie scenografii, kostiumom, czy nawet makijażowi postaci. Osobne znaczenie ma tu montaż zwykle szybki jego rytm, także specjalne efekty plastyczne uzyskiwane komputerowo. Powstająca z tego całość to synteza sztuk. Pionierskie dokonania w tej mierze miał zespół Queen w teledysku do piosenki "Save Me” wykorzystano po raz pierwszy animację. Oryginalne teledyski nagrała Madonna "Music”, także "Hung Up” oraz "Sorry” – z albumu Confessions on a Dance Floor. Mistrzem tej formy był Michael Jackson, którego teledysk do tytułowej piosenki albumu Thriller uchodzi za arcydzieło.
Cenionym przez publiczność przejawem syntezy sztuk w obrębie kultury popularnej są plenerowe widowiska nazywane son et lumière fr. dosł. dźwięk i światło, w Polsce określane jako światło i dźwięk – nocne spektakle wykorzystujące muzykę i grę barw.
W Polsce rozwijała się poezja konkretna zwana też "poezją wizualną”, której przedstawicielami byli Stanisław Dróżdż i – uchodząca za największą indywidualność – Marianna Bocian.
Nawiązaniem do tradycji stała się powstała w roku 1980 "Correspondance des Arts” – grupa łódzkich artystów, którą tworzyli: Andrzej Graczykowski grafik i malarz, Zbigniew Janeczek grafik, Zdzisław Jaskuła poeta i Janusz Paweł Tryzno grafik i fotograf; w latach 1981-1985 grupa wydała siedem unikatowych bibliofilskich książek ilustrowanych oryginalnymi grafikami. Po roku 1990 tradycje grupy przejęła fundacja Correspondance des Arts i Muzeum Książki Artystycznej w Łodzi.

  • pomiędzy muzyką i poezją albo muzyką i malarstwem. Określenia synteza sztuk i korespondencja sztuk często używane są zamiennie, tymczasem różnią się celami
  • correspondance des arts z fr. synteza sztuk lub wspólnota sztuk jedna z idei i praktyk sztuki związana z poszukiwaniem jej uniwersalnego języka Correspondance
  • najszerszy sposób wyrazić uczucia człowieka zob. korespondencja sztuk synteza sztuk Osobny artykuł: Szkoły narodowe w muzyce. niemiecka Carl Maria
  • może być zawarta ballada, w formie wypowiedzi jednego z bohaterów synteza sztuk eklektyzm synkretyzm religijny synkretyzm fleksyjny Władysław Kopaliński:
  • rozprawie O duchowości w sztuce. Był zainteresowany muzyką, interesowała go synteza sztuk Jesień w Murnau, 1908 Improwizacja 11, 1910 Krowa, 1910 Impresja III
  • działa. Grand opéra była rozumiana jako sztuka integralna, w duchu syntezy sztuk Stosowano układ 5 - aktowy. Środki muzyczne: recytatywy accompagnato
  • z akcją dramatyczną libretto Istotą tego gatunku muzycznego jest synteza sztuk czyli połączenie słowa, muzyki, plastyki, ruchu, gestu oraz gry aktorskiej
  • stowarzyszenia jest propagowanie sztuki teatru jako syntezy wszystkich sztuk literatury, muzyki i sztuk plastycznych. Spektakle teatru tm charakteryzuje
  • instrumentalne, muzykę kameralną do dzieł symfonicznych. Interesowała go także synteza sztuk W 1933 z powodu prześladowania Żydów w Niemczech, Schönberg wyemigrował
  • własnymi. Najbardziej charakterystyczne cechy twórczości Pniewskiej to synteza awangardowej konstrukcji malarskiej i tradycyjne oraz tworzywo spoza malarskiego
  • Akademii Sztuk Pięknych. Absolwentka Liceum Sztuk Plastycznych w Nowym Wiśniczu. W latach 1986 1991 studiowała na Wydziale Rzeźby Akademii Sztuk Pięknych
  • Pawłowa, Matylda Krzesińska. W swym repertuarze zespół opierał się na syntezie sztuk tańca klasycznego, malarstwa scenografii poezji powieści libretta
  • zrozumieć. Interesuje nas graniczność wydarzeń, działania na styku, synteza sztuk Trzecia Fala to także wydawnictwo płytowe, audioblog i portal muzyczny
  • przetworzona i rozbudowana przez autora do rozmiarów syntezy Słowo i obraz. Uwieńczeniem badań nad epoką była synteza Barok - epoka przeciwieństw. Janusz Pelc był
  • w USA powiodła się synteza diamentu. Metody są jednak zbyt drogie do produkcji kamieni szlachetnych. Do celów przemysłowych syntezy te stały się nieodzowne
  • ur. 1981 Autor książek dla dzieci i młodzieży Antycyponek 1975 Synteza 1978 nakręcił na początku lat 80. film na jej podstawie Bromba i inni
  • fundamentalne prace nad syntezą nowych pierwiastków z użyciem wiązek ciężkich jonów. Odkrył metodę tak zwanej zimnej syntezy masywnych jąder atomowych
  • Wolna Syria, Muzeum Azji i Pacyfiku w Warszawie 2015 - Barwy muzyki synteza sztuk galeria OW ZPAP, Warszawa 2015 - Spotkania - Noc Muzeów Kotarba Design
  • muzyką ilustrującą urojenia bohaterki Rzym 1972, tu współtworząca syntezę sztuk ilustracja epizodu pokazu mody kościelnej Amarcord 1974, z motywem
  • Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie. W latach 1963 1969 studiował na Akademii Sztuk Pięknych im. Jana Matejki w Krakowie dyplom na Wydziale Grafiki, 1969
  • głównego do kościoła. Ogrojec jest cennym przykładem późnogotyckiej syntezy sztuk architektury, rzeźby i malarstwa przełomu XIV i XV wieku. Autorstwo
  • mental posługiwał się efektami synestezji i popularnej w modernizmie syntezy sztuk Artur Hutnikiewicz w swojej pracy monograficznej na temat Młodej Polski
  • Przybyszewskiego, Knuta Hamsuna i Maksyma Gorkiego. Przetłumaczył też syntezy historii literatury polskiej Bronisława Chlebowskiego i Ignacego Chrzanowskiego
  • Richard Wagner, który sformułował wprowadzał w życie tezę - teatr jest syntezą sztuk muzyki, obrazu, poezji i spajającej wszystko akcji, a także Ludwig
  • figuralne, a także kompozycje o charakterze pomnikowym. Skłaniała się ku syntezie i kubistycznemu traktowaniu formy, w pierwszej połowie lat 50. XX wieku
  • 1852 1858 studiował u Władysława Łuszczkiewicza i Wojciecha Stattlera w Szkole Sztuk Pięknych w Krakowie, której później był dyrektorem od 1873 Jego uczniami
  • organiczny w rzeźbie abstrakcyjnej, wpływając w znacznym stopniu na rozwój sztuk plastycznych. Urodził się w miejscowości Hobița w Rumunii. W latach 1894 1898
  • 2015 roku wprowadzono nowe logo, które jest narysowane lekko i szybko syntezę sześcianu, który kojarzy się z przestrzenią, metrem sześciennym w ruchu
  • 1982: Dolina Issy jako Tekla Dilbinowa z Surkontów, matka Tomaszka 1983: Synteza jako Zborowska 1983: Adopcja jako sąsiadka matki Ani cz. 1 1984:
  • Lubuską. Z czasem stworzyła własny, zgeometryzowany styl odznaczający się syntezą przedstawianych motywów pejzażu. Po rocznym pobycie stypendialnym w Paryżu

Synteza sztuk – pedia pl mirror, wolna encyklopedia.

Osobowość twórcza Wyspiańskiego nieraz nasuwała badaczom porównania do postaci z epoki renesansu łączącym w sobie geniusz artystyczny i. Wesele Wyspiańskiego jako synteza sztuk Młoda Polska. Byłoby wspaniale, gdyby można było napisać po prostu – wprowadzenie syntezy sztuk do muzyki zawdzięczamy Wagnerowi, którego dzieło. Teatr jako synteza sztuk Uniwersytet Śląski Dzieci w Katowicach. BARWY MUZYKI synteza sztuk Correspondence des Arte. Galeria DAP 3 19.02 1.03. 2015. Wystawa interdyscyplinarna. Kuratorki: Anna Forycka ​Putiatycka,.

Synteza sztuk Tłumaczenie po angielsku Słownik polsko angielski.

SZUM – sztuka w Polsce i Europie Środkowo Wschodniej. Wystawa Jazz synteza sztuk News O.pl. Jednodniowy festiwal Synteza sztuk odbędzie się dziś w Bydgoszczy. To wspólne przedsięwzięcie Uniwersytetu Technologiczno Przyrodniczego, Galerii​. Wesele Wyspiańskiego jako synteza sztuk. Książka Młodopolska synteza sztuk t.3. Zamawiaj książki w Ravelo odbiór osobisty w 130 punktach w całej Polsce, gwarantowana dostawa już na.

SYNTEZA SZTUK Tomasz Drewicz.

WESELE JAKO SYNTEZA SZTUK. Wizja malarska. W didaskaliach dokładnie przedstawiona jest dekoracja, stroje postaci, a nawet gra świateł i cieni. Ukazana​. Młodopolska synteza sztuk Księgarnia Akademicka Kraków. 21 października 2011, piątek, 19.00 Centrum Smolna, ul. Smolna 14 6 Lena Ledoff Komeda – Chopin – Komeda w programie utwory Fryderyka Chopina i. Koło Badań nad Musicalem Synteza Sztuk Informacje Facebook. Stanisław Wyspiański to wszechstronny artysta: człowiek teatru dramaturg, reżyser, teoretyk, malarz, grafik, poeta. Urodził się 15 stycznia 1869.

Synteza dźwięk obraz w procesie transkodowania.

Synteza sztuk we francuskim romantyzmie i symbolizmie sztuki. W świetle takiej definicji malarska transpozycja dzieła literackiego jest próbą wywołania. Młodopolska synteza sztuk Tom 3 profit24.pl Księgarnia internetowa. Godziny otwarcia. Hala Pomp. Poniedziałek 11.00 16.00. Wtorek 11.00 16.00. Środa 11.00 16.00. Czwartek 11.00 16.00. Piątek NIECZYNNE Sobota 13.00. Kultura w zasięgu Synteza sztuk okiem uchem ręką dziecka. The preservation of the identity of a complex work of modern art is a difficult challenge for the curator and conservator. The aim of this text is to demonstrate the. Rozpoczął się szósty Festiwal Synteza Sztuk zdjęcie nr 1. Młodopolska synteza sztuk. red. Hanna Ratuszowa, red. Radosław Sioma. Wydawnictwo: Uniwersytet Mikołaja Kopernika, 2010. Stron: 330. Dział: literatura​. SYNTEZA SZTUK wernisaż Muzeum Wodociągów. 9 maja odbyło się spotkanie z uczestnikami projektu Synteza sztuk i ludzi w bydgoskim ratuszu. W ramach projektu, którego inicjatorem jest.

Na podstawie znanych Ci przykładów pokaż, jak korespondują ze.

Synteza Sztuk. W serwisie znajdziesz najciekawsze wiadomości, zdjęcia i wideo związane z: Synteza Sztuk. Synteza Sztuk jazzarium. Szczególy imprezy o nazwie Flatten Image i Synteza Sztuk – podwójny wernisaż w Galerii Miejskiej bwa z kalendarium bydgoszczanina. Synteza sztuk Dziennik teatralny. Galeria Miejska bwa zaprasza na wernisaż kolejnej czwartej edycji festiwalu ​SYNTEZA SZTUK, który odbędzie się w piątek o godzinie 18. Jest to wydarzenie​.

Synteza Sztuk w Bydgoszczy Polskie Radio PiK.

16.05.2014 odbyła się kolejna edycja festiwalu Synteza Sztuk, organizowane w Bydgoszczy przez Zakład Wzornictwa przy Wydziale Inżynierii Mechanicznej. Spotkanie z uczestnikami projektu Synteza sztuk i ludzi Bydgoszcz. Jazz synteza sztuk. 28 czerwca 12 lipca 2011. Artyści prezentują prace w technikach: olej na płótnie, akryl, tkanina artystyczna, olej na kalce technicznej,. Synteza sztuk w bwa Gazeta Wyborcza Bydgoszcz. Świątynia jako synteza sztuk, O. Paweł Florenski Gazeta parafialna parafii pw. NMP Matki Kościoła w Poznaniu.

Opolskie Gwiazdy Europy – synteza sztuk casting do udziału w.

Synteza sztuk w Weselu Stanisława Wyspiańskiego. Dzięki swojej wszechstronności i różnym talentom Stanisław Wyspiański w Weselu dokonuje syntezy sztuk. Festiwal Synteza Sztuk N. Jak co roku już tradycyjnie pod koniec października przy Smolnej odbywa się Festiwal Synteza sztuk organizowany przez Stowarzyszenie Mieszkańców Ulicy​. Synteza sztuk Język. Bieżąca strona: Repertuar SYNTEZA SZTUK – 4. FESTIWAL ULICY SMOLNEJ​. 22.10.2011 Sobota. 19.00. SCENA NA SMOLNEJ 9. SYNTEZA SZTUK – 4.

Synteza Sztuk SZUM.

SYNTEZA SZTUK. A w tak zwanym międzyczasie, Forget me w wersji ukraińskiej. Synteza2015 UKR 100x70. Ten wpis został. FRYDERYK CHOPIN MUZYKA I MALARSTWO SYNTEZA SZTUK. BARWY MUZYKI synteza sztuk. Wystawa interdyscyplinarna. Galeria DAP 3 19.02. 1.03. 2015 r. Kuratorki: Anna Forycka Putiatycka, Barbara.

Synteza Sztuk 2018 bydgoszcz24.pl.

Radosław Sioma, Hanna Ratuszna red. Młodopolska synteza sztuk jest trzecią publikacją z cyklu Z problematyki literatury i sztuki Młodej Polski pierwsza. Synteza Sztuk Chmielnicki 2018 UTP. Zapraszamy do udziału w projekcie Opolskie Gwiazdy Europy –synteza sztuk! Uczestnicy projektu wezmą udział w warsztatach plastycznych,. Młodopolska synteza sztuk t.3 Radosław Sioma, Hanna Ratuszna. Najlepszy translator, tłumacz oraz słowniki: angielski, niemiecki, rosyjski w jednym serwisie Wydawnictwa Naukowego PWN. Synteza sztuk w Weselu nowatorstwo dramatu. Kup teraz na za 14.99 zł FRYDERYK CHOPIN MUZYKA I MALARSTWO SYNTEZA SZTUK 7462215604. Radość zakupów i.

BARWY MUZYKI synteza sztuk w Domu Artysty Plastyka.

Spotkania ze sztuka współczesną dla dzieci z opiekunami. Pod koniec 2016 roku została wydana przepiękna, nietypowa książka. Książka zarówno dla dzieci. Od Wagnera do musicalu – historia syntezy sztuk. Teatr jako synteza sztuk. Tematyka koncentruje się na synkretyzmie sztuki teatru jako formy ekspresji twórczej. Chodzi o pokazanie splotu różnych materii.

BARWY MUZYKI synteza sztuk wystawa Grupy Twórczej.

Gdańska 20 zaprasza na wernisaż czwartej już edycji interdyscyplinarnego i międzynarodowego w swym wymiarze festiwalu SYNTEZA SZTUK. Synteza sztuk – wystawa prac wykładowców kierunku wzornictwo. ARTFORUM – SYNTEZA SZTUKI I ARCHITEKTURY. Hans Hollein twierdzi iż ​wszystko jest architekturą, a architekci zamiast myśleć jedynie. Ruch, otwartość i synteza sztuk Prestiż Magazyn Koszaliński. Młodopolska synteza sztuk jest trzecią publikacją z cyklu Z problematyki literatury i sztuki Młodej Polski pierwsza poświęcona została przemianom dramatu.

WESELE JAKO SYNTEZA SZTUK.

Plakat Opolskie Gwiazdy Europy – synteza sztuk casting do udziału w projekcie 25 czerwca 2019, godz. 16.00 17.30 Oddział dla młodzieży Studnia Otwarta. W galerii miejskiej BWA rozpoczyna się festiwal Synteza Sztuk. Maja Baczyńska: Lubisz działać na pograniczu sztuk. Czy to właśnie synteza różnych artystycznych dziedzin stanowi dla Ciebie najpełniejszą formę wyrazu?. Wydarzenia Synteza Sztuk – 4. Festiwal Ulicy Smolnej. Zamysłem festiwalu jest prezentacja aktywności twórczej artystów ​stowarzyszonych intelektualnie z bydgoskim Wzornictwem,. Galeria Miejska bwa: Synteza Sztuk 2018 Tanio w mieście. Młodopolska synteza sztuk jest trzecią publikacją z cyklu Z problematyki literatury i sztuki Młodej Polski pierwsza poświęcona została przemianom dramat. Młodopolska synteza sztuk Wydawnictwo UMK. Od wtorkowego 8 maja wernisażu w Galerii Miejskiej bwa rozpoczęła się szósta edycja Festiwalu Synteza Sztuk. To wydarzenie o randze.